डॉ. हरगोविंद खुराना
डॉ. हरगोविंद खुराना (9 जानेवारी 1922 – 9 नोव्हेंबर 2011) हे जगप्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकन जैवरसायनशास्त्रज्ञ होते. त्यांनी आनुवंशिक कोड (Genetic Code) उलगडण्यात दिलेल्या महत्त्वपूर्ण योगदानामुळे 1968 साली नोबेल पारितोषिक मिळवले. आधुनिक जीवशास्त्र व वैद्यकशास्त्राच्या प्रगतीत त्यांचे कार्य अत्यंत मोलाचे मानले जाते.
खुराना यांचा जन्म पंजाबमधील रायपूर (आताचे पाकिस्तान) येथे झाला. आर्थिक अडचणी असूनही त्यांनी उच्च शिक्षण घेतले आणि पंजाब विद्यापीठातून पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. पुढे त्यांनी इंग्लंडमध्ये केंब्रिज विद्यापीठातून पीएच.डी. केली आणि अमेरिकेत संशोधन कार्य सुरू केले.
त्यांनी डीएनए व आरएनए यांच्या रचनेचा अभ्यास करून जनुकीय कोडमधील संकेत कसे कार्य करतात हे स्पष्ट केले. यामुळे प्रथिननिर्मितीची प्रक्रिया समजण्यास मदत झाली आणि जैवतंत्रज्ञान क्षेत्राला नवी दिशा मिळाली. त्यांच्या संशोधनामुळे आनुवंशिक आजारांचे निदान व उपचार शक्य होण्यास मोठी मदत झाली.
1968 साली मार्शल निरेनबर्ग आणि रॉबर्ट होली यांच्यासोबत त्यांना नोबेल पारितोषिकाने गौरविण्यात आले. त्यांनी अनेक प्रतिष्ठित विद्यापीठांमध्ये अध्यापन व संशोधन केले आणि विज्ञान क्षेत्रात तरुणांना प्रेरणा दिली.
डॉ. हरगोविंद खुराना यांचे जीवन हे परिश्रम, चिकाटी आणि वैज्ञानिक जिज्ञासेचे प्रतीक आहे. त्यांच्या कार्यामुळे मानवजातीला जीवनरहस्य समजून घेण्याच्या दिशेने मोठी झेप घेता आली आणि ते जागतिक वैज्ञानिक इतिहासात अढळ स्थान प्राप्त करून गेले.
No comments:
Post a Comment