दिनविशेष माहिती - 15 जानेवारी

खाशाबा जाधव – भारतीय कुस्तीचा तेजस्वी तारा

खाशाबा दादासाहेब जाधव हे भारताच्या क्रीडाक्षेत्रातील एक महान कुस्तीगीर होते. त्यांनी भारताला ऑलिम्पिक स्पर्धेत पहिले वैयक्तिक पदक मिळवून दिले आणि देशाच्या क्रीडा ईतिहासात अजरामर स्थान प्राप्त केले. 

खाशाबा जाधव यांचा जन्म १५ जानेवारी १९२६ रोजी सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातील गोळेश्वर या छोट्याशा गावात झाला. लहानपणापासूनच खाशाबा जाधव यांना कुस्तीची आवड होती. त्याचे वडील दादासाहेब जाधव हे कुस्ती खेळाचे वस्ताद होते. ते त्यांना वयाच्या ५ व्या वर्षापासून मार्गदर्शन करीत होते. ग्रामीण वातावरणात मातीच्या आखाड्यात त्यांनी कुस्तीचे प्राथमिक धडे घेतले. आर्थिक अडचणी, अपुरी साधने आणि मर्यादित सुविधा असूनही त्यांनी जिद्द, मेहनत आणि आत्मविश्वासाच्या बळावर आपले कौशल्य विकसित केले. त्यांच्या कुटुंबाने आणि गुरूंनी त्यांना सतत प्रोत्साहन दिले.

१९५२ साली हेलसिंकी (फिनलंड) येथे झालेल्या ऑलिम्पिक स्पर्धेत खाशाबा जाधव यांनी कुस्तीच्या फ्री-स्टाईल प्रकारात कांस्य पदक ( ब्रांझ मेडल ) पटकावले. हे भारतासाठी ऑलिम्पिकमधील पहिले वैयक्तिक पदक होते. या ऐतिहासिक यशामुळे त्यांनी संपूर्ण देशाचे नाव उज्ज्वल केले. त्या काळात परदेशी खेळाडूंशी सामना करणे अत्यंत कठीण होते, तरीही खाशाबा जाधव यांनी आपल्या ताकदीने आणि तंत्राने जागतिक स्तरावर आपली छाप उमटवली.

ऑलिम्पिकनंतर त्यांनी काही काळ पोलीस सेवेत काम केले आणि तरुण पिढीला कुस्तीचे प्रशिक्षण देण्याचे कार्यही केले. मात्र, त्यांच्या आयुष्यातील उत्तरार्धात त्यांना अपेक्षित असा सन्मान मिळाला नाही. तरीही त्यांचे योगदान भारतीय क्रीडाजगतात अमूल्य आहे.

खाशाबा जाधव यांचे निधन १४ ऑगस्ट १९८४ रोजी झाले. सन २००१ मध्ये त्यांना अतिशय प्रसिद्ध असा अर्जुन आवार्ड देण्यात आला. त्यांच्या स्मरणार्थ महाराष्ट्र शासनाने विविध उपक्रम सुरू केले असून, त्यांच्या नावाने पुरस्कार आणि क्रीडांगणे उभारण्यात आली आहेत.

खाशाबा जाधव यांचे जीवन हे संघर्ष, चिकाटी आणि देशभक्तीचे प्रेरणादायी उदाहरण आहे. त्यांनी दाखवून दिले की कठीण परिस्थितीतूनही कठोर परिश्रम आणि दृढ इच्छाशक्तीच्या जोरावर महान यश मिळवता येते. त्यामुळेच ते भारतीय कुस्तीचे आणि क्रीडाक्षेत्राचे अभिमानस्तंभ मानले जातात.

*संकलन*