दिनविशेष माहिती - 25 सप्टेंबर ( Pandit Dindayal Upadhyay )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, कसे आहात ? मजेत ना !

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले मनःपूर्वक स्वागत करतो.

आज २५ सप्टेंबर – पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांची जयंती 

त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण त्यांच्या जीवन कार्याविषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत.

चला तर मग ऐकू या ......

भारताचे थोर विचारवंत, समाजसेवक आणि भारतीय जनसंघाचे नेते पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचा २५ सप्टेंबर १९१६ रोजी उत्तर प्रदेशातील मथुरा जिल्ह्यातील नगला चंद्रभान या गावी जन्म झाला. 

त्यांच्या वडिलांचे नाव भगवती प्रसाद उपाध्याय आणि आईचे नाव रामप्यारी होते. 

लहानपणीच त्यांच्या आई-वडिलांचे छत्र हरपले. अनेक अडचणींचा सामना करत त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण केले. लहानपणापासूनच ते अभ्यासू, हुशार आणि कष्टाळू होते.

पंडित दीनदयाळ उपाध्याय हे एक उत्कृष्ट लेखक, पत्रकार, विचारवंत आणि कुशल संघटक होते. 

त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन राष्ट्रसेवा आणि समाजाच्या कल्याणासाठी समर्पित केले. 

डॉ. शामा प्रसाद मुखर्जी यांनी सन १९५१ मध्ये भारतीय जनसंघ पक्षाची स्थापना केली. भारतीय जनसंघ पक्षाच्या उभारणीत पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. पुढे ते या पक्षाचे अध्यक्षही झाले.

पंडितजींनी ‘एकात्म मानववाद’ ही महत्त्वपूर्ण विचारसंकल्पना मांडली. 

माणसाचा केवळ आर्थिक विकास न होता त्याचा शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक आणि आध्यात्मिक विकासही झाला पाहिजे, असा या विचाराचा मुख्य आशय आहे.

त्यांनी ‘अंत्योदय’ या संकल्पनेवरही भर दिला. समाजातील शेवटच्या आणि गरजू व्यक्तीपर्यंत विकासाचा लाभ पोहोचला पाहिजे, हा त्यांचा विचार होता. 

समाजातील प्रत्येक व्यक्तीचे जीवन सुखी आणि सन्मानपूर्ण व्हावे, यासाठी त्यांनी कार्य केले. त्यांचा जन्मदिवस संपूर्ण भारतात अंत्योदय दिवस म्हणून साजरा करण्यास 2014 पासून सुरुवात झाली.

पंडित दीनदयाळ उपाध्याय हे साधे राहणीमान, उच्च विचारसरणी आणि सेवाभाव यांसाठी ओळखले जातात. 

त्यांचे विचार आजही अनेकांना समाजसेवेची प्रेरणा देतात.

दुर्दैवाने, ११ फेब्रुवारी १९६८ रोजी त्यांचे निधन झाले. 

मात्र, त्यांनी मांडलेले विचार आणि समाजकल्याणाची प्रेरणा आजही स्मरणात आहे.

विद्यार्थी मित्रांनो, पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांच्या जीवनातून आपण परिश्रम, साधेपणा, सेवाभाव आणि समाजातील प्रत्येक व्यक्तीबद्दल आदर बाळगण्याची शिकवण घेतली पाहिजे.

चला तर मग, या थोर विचारवंताच्या जीवनकार्यापासून प्रेरणा घेऊन आपण सुद्धा एक चांगले, संवेदनशील नागरिक बनण्याचा संकल्प करूया.

अशा या थोर विचारवंत पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांना विनम्र अभिवादन!

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. आमच्या माझी शाळा या यु ट्यूब चॅनेलला भेट द्या. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचा जन्म केव्हा झाला ?

बरोबर उत्तर आहे, पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचा २५ सप्टेंबर १९१६ रोजी जन्म झाला.

दुसरा प्रश्न - पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचा जन्मदिवस संपूर्ण भारतात कोणता दिवस म्हणून साजरा केला जातो ?

बरोबर उत्तर आहे, पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचा जन्मदिवस संपूर्ण भारतात अंत्योदय दिवस म्हणून साजरा केला जातो.

तिसरा प्रश्न -  भारतीय जनसंघ पक्षाची स्थापना कोणी केली ?

बरोबर उत्तर आहे, डॉ. शामा प्रसाद मुखर्जी यांनी भारतीय जनसंघ पक्षाची स्थापना केली. 

चौथा प्रश्न -  भारतीय जनसंघ पक्षाची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली ?

बरोबर उत्तर आहे, सन १९५१ मध्ये भारतीय जनसंघ पक्षाची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली.

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचे निधन केव्हा झाले ?

बरोबर उत्तर आहे - ११ फेब्रुवारी १९६८ रोजी पंडित दीनदयाळ उपाध्याय यांचे निधन झाले.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

धन्यवाद! 🙏

पुढच्या वर्षी लवकर या.....! ( Coom Soon Next Year Bappa )

पुढच्या वर्षी लवकर या.......!

भक्ती, श्रद्धा, उत्साह आणि आनंदाचा अपूर्व संगम घडवणारा गणेशोत्सव आता निरोपाच्या वळणावर येऊन ठेपला आहे. दहा दिवस घराघरांत आणि सार्वजनिक मंडळांत भक्तिभावाने विराजमान झालेल्या गणरायाला निरोप देताना प्रत्येक भक्ताच्या ओठांवर एकच आर्त स्वर उमटतो "गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या!"

हे केवळ गणरायाला निरोप देणारे शब्द नाहीत, तर त्यात भक्ताच्या मनातील प्रेम, ओढ, श्रद्धा आणि पुन्हा भेटण्याची आतुरता सामावलेली आहे. गणेशोत्सवाचे दिवस म्हणजे आनंदाची पर्वणी. घरातील लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत प्रत्येक जण बाप्पाच्या आगमनाने आनंदून जातो. आरतीचा गजर, मोदकांचा सुगंध, फुलांची सजावट, ढोल-ताशांचा निनाद आणि भक्तिमय वातावरण यामुळे अवघे जीवन चैतन्यमय होऊन जाते. बाप्पाच्या आगमनाने घरात केवळ मूर्ती येत नाही, तर आनंद, सकारात्मकता आणि एकोप्याची भावनाही प्रवेश करते.

मात्र, दहा दिवसांचा हा आनंदसोहळा संपताना मनात एक हुरहूर निर्माण होते. कालपर्यंत ज्या बाप्पाच्या दर्शनासाठी आपण आतुर होतो, त्याच बाप्पाला आज निरोप देण्याची वेळ येते. डोळ्यांत अश्रू, ओठांवर नामस्मरण आणि मनात पुढील वर्षाच्या आगमनाची आस घेऊन भक्त गणरायाला निरोप देतात. म्हणूनच "पुढच्या वर्षी लवकर या" या शब्दांना भावनिक अर्थ प्राप्त होतो.

पण या निरोपाच्या क्षणी आपण गणरायाकडून नेमके काय मागतो, याचाही विचार करायला हवा. केवळ पुढच्या वर्षी लवकर या, एवढीच आपली अपेक्षा असावी का? की पुढच्या वर्षी येताना आपल्या जीवनात काही सकारात्मक बदलही घडलेले असावेत? गणरायाच्या आगमनापासून विसर्जनापर्यंत आपण जी भक्ती, शिस्त, एकोपा आणि सेवाभाव अनुभवतो, तो वर्षभर आपल्या आचरणात उतरवण्याची गरज आहे.

गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव नसून सामाजिक एकतेचा, सांस्कृतिक जतनाचा आणि सामूहिक जबाबदारीचा उत्सव आहे. सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून समाजातील विविध घटक एकत्र येतात. मंडळे सामाजिक उपक्रम राबवतात, रक्तदान शिबिरे आयोजित करतात, गरजूंची मदत करतात आणि समाजप्रबोधनाचे कार्य करतात. हीच गणेशोत्सवाची खरी फलश्रुती आहे. उत्सव संपला तरी या कार्याचा उत्साह संपता कामा नये.

आज पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव साजरा करणे ही काळाची गरज बनली आहे. निसर्गाचे रक्षण, जलप्रदूषण टाळणे, ध्वनिप्रदूषणावर नियंत्रण ठेवणे आणि सार्वजनिक स्वच्छता राखणे, हीदेखील गणरायाचीच सेवा आहे. गणपती आपल्याला बुद्धी, विवेक आणि सदाचाराची शिकवण देतो. त्यामुळे बाप्पाला निरोप देताना त्याच्या शिकवणीचे पालन करण्याचा संकल्प प्रत्येकाने करायला हवा.

गणरायाच्या विसर्जनाबरोबर उत्सवातील सजावट उतरते, मंडप रिकामे होतात, ढोल-ताशांचा आवाज शांत होतो; पण मनातील भक्तीचा दीप तेवत राहिला पाहिजे. बाप्पाच्या चरणी केलेली प्रार्थना केवळ दहा दिवसांपुरती मर्यादित न राहता ती आपल्या विचारांत आणि कृतीत प्रतिबिंबित झाली पाहिजे.

यंदाचा गणेशोत्सव आपल्याला आनंद, समाधान आणि एकोप्याच्या असंख्य आठवणी देऊन जात आहे. या आठवणींच्या शिदोरीवर आपण पुढील वर्षभर सकारात्मकतेने वाटचाल करूया. मनातील वाईट विचारांचे विसर्जन करूया, चांगल्या विचारांचे स्वागत करूया आणि समाजहितासाठी कार्य करण्याचा संकल्प करूया.

गणराया, तुझ्या आगमनाने आमची घरे उजळली, मने प्रसन्न झाली आणि आयुष्याला नवी उमेद मिळाली. आता निरोप घेताना एवढीच प्रार्थना आहे की, सर्वांच्या जीवनात सुख, शांती, समृद्धी आणि आरोग्य नांदो. शेतकऱ्यांच्या शिवारात हिरवाई फुलो, विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना यश लाभो आणि समाजात प्रेम, बंधुभाव व माणुसकी वृद्धिंगत होवो.

आज तुला निरोप देताना मन भरून आले आहे. पण हा निरोप कायमचा नाही, ही तर पुन्हा भेटण्याची नांदी आहे. तुझ्या पुढील आगमनाची आस मनात जपत, तुझ्या शिकवणीचा मार्ग स्वीकारत आम्ही नव्या वर्षाच्या स्वागतासाठी सज्ज होऊ.

गणपती बाप्पा मोरया! मंगलमूर्ती मोरया! पुढच्या वर्षी लवकर या… पण येताना आमच्या जीवनात आनंदासोबत सद्बुद्धी, समृद्धीसोबत समाधान आणि भक्तीसोबत माणुसकीही घेऊन या

- नासा येवतीकर, धर्माबाद, 9423625769