दिनविशेष माहिती - 15 जुलै

सशक्त तरुण : सशक्त भारत

जागतिक युवा कौशल्य दिनानिमित्त प्रासंगिक लेख

दरवर्षी १५ जुलै हा दिवस जागतिक युवा कौशल्य दिन (World Youth Skills Day) म्हणून साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्रसंघाने २०१४ मध्ये या दिवसाची घोषणा केली आणि 2015 पासून साजरा करण्यासाठी सुरुवात झाली. या दिवसामागील उद्देश म्हणजे तरुणांना रोजगारक्षम, स्वावलंबी आणि जबाबदार नागरिक बनविण्यासाठी आवश्यक कौशल्यांचे महत्त्व अधोरेखित करणे. कारण कोणत्याही राष्ट्राचे भविष्य त्याच्या तरुणांच्या हातात असते. तरुण सक्षम असतील, कौशल्यसंपन्न असतील, तरच राष्ट्र प्रगतीच्या नव्या उंचीवर पोहोचू शकते.

भारत हा जगातील सर्वांत तरुण देशांपैकी एक आहे. आपल्या देशातील निम्म्याहून अधिक लोकसंख्या ही युवा आहे. हीच भारताची खरी ताकद आहे. मात्र केवळ मोठी युवा लोकसंख्या असणे पुरेसे नाही; त्या तरुणांमध्ये ज्ञान, कौशल्य, चारित्र्य, नवोपक्रमाची वृत्ती आणि राष्ट्रभक्ती असणे आवश्यक आहे. म्हणूनच "सशक्त तरुण : सशक्त भारत" ही केवळ घोषणा नसून देशाच्या विकासाचा मूलमंत्र आहे.

आजचे जग झपाट्याने बदलत आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), रोबोटिक्स, डेटा सायन्स, डिजिटल तंत्रज्ञान, हरित ऊर्जा, जैवतंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी निर्माण होत आहेत. पारंपरिक शिक्षणाबरोबरच आधुनिक कौशल्ये आत्मसात करणे काळाची गरज बनली आहे. संवाद कौशल्य, नेतृत्वगुण, संघभावना, समस्या सोडविण्याची क्षमता, सर्जनशील विचार आणि डिजिटल साक्षरता ही आजच्या तरुणांसाठी तितकीच महत्त्वाची आहेत.

स्वामी विवेकानंदांनी तरुणांना उद्देशून म्हटले होते, "उठा, जागे व्हा आणि ध्येय प्राप्त होईपर्यंत थांबू नका." हा संदेश आजही तितकाच प्रेरणादायी आहे. डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांनीही युवकांना मोठी स्वप्ने पाहण्याचा आणि त्यासाठी कठोर परिश्रम करण्याचा संदेश दिला. महान व्यक्तींच्या विचारांचा वारसा तरुणांनी कृतीत उतरविला, तर भारताचा विकास अधिक वेगाने होईल.

आज अनेक तरुण स्टार्टअप उभारत आहेत, नवीन संशोधन करत आहेत, शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहेत, सामाजिक उपक्रम राबवत आहेत आणि जगभरात भारताचा झेंडा उंचावत आहेत. ऑलिम्पिक, विज्ञान, अवकाश संशोधन, उद्योग, कला, साहित्य आणि माहिती-तंत्रज्ञान अशा विविध क्षेत्रांत भारतीय युवकांनी उल्लेखनीय यश मिळवले आहे. ही यशोगाथा इतर तरुणांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.

मात्र दुसरीकडे काही गंभीर आव्हानेही आहेत. बेरोजगारी, अपुरी कौशल्ये, व्यसनाधीनता, सोशल मीडियाचा अतिरेकी वापर, मानसिक ताण, दिशाहीनता आणि पर्यावरणाविषयीची उदासीनता ही चिंतेची बाब आहे. या समस्यांवर मात करण्यासाठी शासन, शैक्षणिक संस्था, पालक आणि समाज यांनी एकत्रित प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. कौशल्य विकास प्रशिक्षण, उद्योजकता, करिअर मार्गदर्शन आणि मूल्याधिष्ठित शिक्षण यावर अधिक भर दिला पाहिजे.

राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० मध्येही कौशल्याधारित शिक्षणाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांनी केवळ परीक्षेपुरते शिक्षण न घेता जीवनासाठी शिक्षण घ्यावे, स्वतःच्या आवडीची कौशल्ये विकसित करावीत आणि रोजगार निर्माण करणारे बनावे, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. "स्किल इंडिया", "स्टार्टअप इंडिया" आणि "डिजिटल इंडिया" यांसारखे उपक्रमही याच दिशेने महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.

कौशल्य म्हणजे केवळ नोकरी मिळविण्याचे साधन नाही; तर आत्मविश्वास, स्वाभिमान आणि स्वावलंबनाचा पाया आहे. कौशल्यामुळे व्यक्ती स्वतःचे जीवन घडवते आणि समाजाच्या विकासातही मोलाचे योगदान देते. कौशल्यसंपन्न युवक हे राष्ट्राच्या आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रगतीचे आधारस्तंभ असतात.

आजच्या विद्यार्थ्यांनी अभ्यासाबरोबरच संगणक, भाषा, संवाद, कला, क्रीडा, विज्ञान, पर्यावरण संरक्षण, आर्थिक साक्षरता आणि जीवनकौशल्ये यांचाही अभ्यास केला पाहिजे. वेळेचे नियोजन, शिस्त, प्रामाणिकपणा आणि सतत शिकण्याची वृत्ती हीच त्यांची खरी ओळख ठरली पाहिजे.

जागतिक युवा कौशल्य दिन हा केवळ औपचारिक कार्यक्रम साजरा करण्याचा दिवस नाही. हा प्रत्येक तरुणाने स्वतःच्या क्षमतेचा शोध घेण्याचा, नवीन कौशल्ये आत्मसात करण्याचा आणि देशाच्या प्रगतीत आपले योगदान देण्याचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे.

भारताला २०४७ पर्यंत विकसित राष्ट्र बनविण्याचे स्वप्न साकार करायचे असेल, तर प्रत्येक तरुण सक्षम, कुशल, सुसंस्कृत आणि जबाबदार असणे आवश्यक आहे. कारण राष्ट्राची खरी ताकद त्याच्या युवकांमध्ये असते. म्हणूनच आजच्या या जागतिक युवा कौशल्य दिनी आपण सर्वांनी एकच निर्धार करूया, 

"कौशल्यसंपन्न तरुण घडवू, आत्मनिर्भर भारत उभारू; सशक्त तरुण घडला तरच सशक्त भारत घडेल."

नासा येवतीकर, धर्माबाद, 9423625769

दिनविशेष माहिती - 13 जुलै

दिनविशेष माहिती कार्यक्रम

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज १३ जुलै  वीर बाजीप्रभू देशपांडे बलिदान दिन

 त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण बाजीप्रभू देशपांडे यांच्या विषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ......

स्वराज्याचे महान शिलेदार, अद्वितीय पराक्रम, स्वामिनिष्ठा आणि बलिदानाचे प्रतीक असलेले वीर बाजीप्रभू देशपांडे यांचा आज स्मृतिदिन 

बाजीप्रभू देशपांडे यांचा जन्म इतिहासकारांच्या मतानुसार सतराव्या शतकाच्या प्रारंभी साधारणपणे इ.स. १६१५ च्या सुमारास झाला. लहानपणापासूनच त्यांना व्यायाम, कुस्ती, घोडेस्वारी आणि शस्त्रविद्येची विशेष आवड होती. त्यांची शरीरयष्टी धिप्पाड, मजबूत आणि बलवान होती. तलवारबाजी, दांडपट्टा आणि रणकौशल्य यांत ते अत्यंत प्रवीण होते. त्यांच्यात धैर्य, शिस्त, निष्ठा आणि नेतृत्वगुण यांचा सुंदर संगम होता.

सुरुवातीला ते बांदल देशमुखांच्या फौजेत कार्यरत होते. पुढे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य विस्ताराच्या मोहिमेत बांदल मावळ आपल्या बाजूने घेतला. त्या वेळी बाजीप्रभूंचे शौर्य, प्रामाणिकपणा आणि स्वराज्यावरील निष्ठा पाहून महाराजांनी त्यांना आपल्या विश्वासू सरदारांमध्ये स्थान दिले. त्यानंतर त्यांनी अनेक मोहिमांमध्ये पराक्रम गाजवत स्वराज्याच्या उभारणीत मोलाचे योगदान दिले.

इ.स. १६६० मध्ये पन्हाळगडाला सिद्दी जौहरने वेढा दिला. त्या संकटातून छत्रपती शिवाजी महाराजांना सुरक्षितपणे विशाळगडावर पोहोचविण्याची जबाबदारी बाजीप्रभूंनी आपल्या खांद्यावर घेतली. महाराज पुढे निघाले आणि बाजीप्रभूंनी अवघ्या काहीशे मावळ्यांसह घोडखिंडीत हजारो शत्रूंना रोखून धरले.

"विशाळगडावर पोहोचल्याची तोफ ऐकू येईपर्यंत ही खिंड मी लढवीन!" अशी प्रतिज्ञा त्यांनी केली होती. रणांगणात त्यांच्या शरीरावर असंख्य घाव झाले, तरीही त्यांनी तलवार हातातून सोडली नाही. अखेर विशाळगडावरून तोफेचा आवाज ऐकू आला. महाराज सुखरूप पोहोचल्याचे समाधान त्यांच्या चेहऱ्यावर उमटले आणि स्वराज्यासाठी लढता लढता त्यांनी वीरमरण स्वीकारले.

बाजीप्रभूंच्या या अतुलनीय बलिदानामुळेच छत्रपती शिवाजी महाराज विशाळगडावर सुरक्षित पोहोचले आणि स्वराज्याची ज्योत अधिक तेजाने प्रज्वलित झाली. त्यांच्या पवित्र बलिदानाच्या स्मरणार्थ घोडखिंडीला "पावनखिंड" हे नाव देण्यात आले. आजही ती भूमी प्रत्येक मराठी माणसाला शौर्य, त्याग आणि स्वामिनिष्ठेची प्रेरणा देते.

विद्यार्थी मित्रांनो, बाजीप्रभू देशपांडे यांचे बलिदान हे स्वराज्यासाठी दिलेल्या सर्वोच्च त्यागाचे प्रतीक आहे. त्यांचे शौर्य आणि राष्ट्रनिष्ठा आजही प्रत्येक भारतीयाला प्रेरणा देत राहतात."

चला, त्यांच्या स्मृतीला विनम्र अभिवादन करून आपणही प्रामाणिकपणा, धैर्य, शिस्त आणि राष्ट्रप्रेम या गुणांचा स्वीकार करण्याचा संकल्प करूया.

जय जिजाऊ ! जय शिवराय ! जय हिंद !

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - लहानपणापासूनच बाजीप्रभू देशपांडे यांना कशाची आवड होती. ?

बरोबर उत्तर आहे, लहानपणापासूनच बाजीप्रभू देशपांडे यांना व्यायाम, कुस्ती, घोडेस्वारी आणि शस्त्रविद्येची विशेष आवड होती.

दुसरा प्रश्न - सुरुवातीला बाजीप्रभू देशपांडे कोणाच्या फौजेत कार्यरत होते. ?

बरोबर उत्तर आहे, सुरुवातीला बाजीप्रभू देशपांडे बांदल देशमुखांच्या फौजेत कार्यरत होते. 

तिसरा प्रश्न - १६६० मध्ये पन्हाळगडाला कोणी वेढा दिला होता ?

बरोबर उत्तर आहे, १६६० मध्ये पन्हाळगडाला सिद्दी जौहरने वेढा दिला. 

चौथा प्रश्न - कोणत्या गडावरून तोफेचा आवाज ऐकू आल्यावर बाजीप्रभू देशपांडे यांनी वीरमरण स्वीकारले ?

बरोबर उत्तर आहे, विशाळगडावरून तोफेचा आवाज ऐकू आल्यावर बाजीप्रभू देशपांडे यांनी वीरमरण स्वीकारले

शेवटचा पाचवा प्रश्न - बाजीप्रभू देशपांडे यांच्या बलिदानाच्या स्मरणार्थ घोडखिंडीला कोणते नाव देण्यात आले. ?

बरोबर उत्तर आहे - बाजीप्रभू देशपांडे यांच्या बलिदानाच्या स्मरणार्थ घोडखिंडीला "पावनखिंड" हे नाव देण्यात आले.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती - 11 जुलै

दिनविशेष माहिती कार्यक्रम

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज ११ जुलै अर्थात जागतिक लोकसंख्या दिन त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण लोकसंख्या याविषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ......

११ जुलै हा दिवस संपूर्ण जगभर जागतिक लोकसंख्या दिन म्हणून साजरा केला जातो. वाढत्या लोकसंख्येमुळे निर्माण होणाऱ्या समस्या आणि त्याविषयी जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. ११ जुलै १९८७ रोजी जागतिक लोकसंख्या ५ अब्जांपर्यंत पोहोचली होती, ज्याला 'फाइव्ह बिलियन डे' म्हटले गेले. सन १९९० पासून हा दिवस अधिकृतपणे जगभरात साजरा करण्यास सुरुवात झाली

विद्यार्थी मित्रांनो, लोकसंख्या म्हणजे एखाद्या देशात किंवा प्रदेशात राहणाऱ्या लोकांची एकूण संख्या. लोकसंख्या ही देशाची ताकद असली, तरी तिची वाढ योग्य प्रमाणात आणि नियोजनबद्ध असणे आवश्यक आहे. लोकसंख्या झपाट्याने वाढल्यास अन्न, पाणी, शिक्षण, आरोग्य, रोजगार, निवास, वाहतूक आणि पर्यावरण यांवर मोठा ताण येतो. त्यामुळे नैसर्गिक साधनसंपत्तीवरही अतिरिक्त दबाव निर्माण होतो.

आपला भारत देश हा जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांपैकी एक आहे. आज भारताची लोकसंख्या सुमारे १४८ कोटी (१.४७७ अब्ज) इतकी आहे तर चीनची लोकसंख्या सुमारे १४१.२ कोटी (१.४१२ अब्ज) आहे. भारताने २०२३ मध्ये चीनला मागे टाकत जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश बनला. भारताने २०२३ मध्ये चीनला मागे टाकत जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश बनला.

कुटुंब नियोजन कार्यक्रमाची आखणी सुरुवातीच्या काळापासून करत आली आहे. १९८० च्या दशकात "हम दो, हमारे दो" हा घोषवाक्य देशभर अत्यंत लोकप्रिय झाला.

लोकसंख्या वाढ ही देशासाठी फायदेशीर पण आहे आणि नुकसानदायक देखील आहे. त्यामुळे प्रत्येक नागरिकाने जबाबदार व जागरूक राहणे गरजेचे आहे. शिक्षणाचा प्रसार, स्त्री-पुरुष समानता, मुलींचे शिक्षण, चांगले आरोग्य, स्वच्छता आणि लहान कुटुंबाचा स्वीकार हे समाजाच्या प्रगतीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

विद्यार्थी म्हणून आपणही या विषयात योगदान देऊ शकतो. पाणी व अन्नाची नासाडी टाळणे, झाडे लावणे, स्वच्छता राखणे, ऊर्जेची बचत करणे, पर्यावरणाचे संरक्षण करणे आणि लोकसंख्या व संसाधनांचा योग्य वापर याबाबत समाजात जनजागृती करणे ही आपली जबाबदारी आहे.

चला, आजच्या जागतिक लोकसंख्या दिनानिमित्त आपण सर्वजण "सुशिक्षित, सुदृढ, जागरूक आणि जबाबदार समाज घडवूया" असा संकल्प करूया.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - जागतिक लोकसंख्या दिन केव्हा साजरा केला जातो ?

बरोबर उत्तर आहे, 11 जुलै रोजी जागतिक लोकसंख्या दिन साजरा केला जातो

दुसरा प्रश्न - जागतिक लोकसंख्या दिनाची सुरुवात केव्हा झाली ?

बरोबर उत्तर आहे, १९९० पासून ११ जुलै हा दिवस अधिकृतपणे जागतिक लोकसंख्या दिन म्हणून जगभरात साजरा करण्यास सुरुवात झाली.

तिसरा प्रश्न - आजच्या स्थितीत सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश कोणता ?

बरोबर उत्तर आहे, भारत हा आजच्या स्थितीत सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश आहे.

चौथा प्रश्न - भारताची आजची लोकसंख्या किती आहे ?

बरोबर उत्तर आहे, भारताची आजची लोकसंख्या 148 कोटी आहे

शेवटचा पाचवा प्रश्न - १९८० च्या दशकातील प्रसिद्ध घोषवाक्य कोणते ?

बरोबर उत्तर आहे - १९८० च्या दशकातील प्रसिद्ध घोषवाक्य म्हणजे "हम दो, हमारे दो".

ही सर्व माहिती Chat GPT च्या साहाय्याने तयार करण्यात आली आहे. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती - 10 जुलै

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज १० जुलै जागतिक ऊर्जा स्वातंत्र्य दिन त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण ऊर्जा स्वातंत्र्य याविषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ......

ऊर्जा म्हणजे आपल्या दैनंदिन जीवनाला गती देणारी शक्ती. वीज, पेट्रोल, डिझेल, गॅस, कोळसा आणि सूर्यप्रकाश यांसारख्या विविध स्रोतांमधून आपल्याला ऊर्जा मिळते. परंतु कोळसा, पेट्रोल आणि डिझेल यांसारखे पारंपरिक ऊर्जास्रोत मर्यादित आहेत, आज नाही तर उद्या ते संपणारे आहे. त्यांचा अतिवापर केल्याने पर्यावरणाचे नुकसान होते.

म्हणूनच ऊर्जा स्वातंत्र्य म्हणजे शक्य तितक्या प्रमाणात जी ऊर्जा कधी ही संपणार नाही असे उदाहरणार्थ सौर ऊर्जा, पवन ऊर्जा, जलऊर्जा आणि जैवऊर्जा यांसारख्या स्वच्छ व नूतनीकरणक्षम ऊर्जास्रोतांचा वापर करून ऊर्जा क्षेत्रात स्वावलंबी होणे. यामुळे इंधनावरील आपले अवलंबन कमी होते, पर्यावरणाचे संरक्षण होते आणि भावी पिढ्यांसाठी नैसर्गिक संसाधने जपली जातात.

विद्यार्थी म्हणून आपणही ऊर्जा बचतीसाठी महत्त्वाचे योगदान देऊ शकतो. वर्गातून किंवा घरातून बाहेर पडताना दिवे, पंखे आणि इतर विद्युत उपकरणे बंद करणे, गरज नसताना विद्युत उपकरणाचा वापर करू नये, दिवसा नैसर्गिक प्रकाशाचा वापर करणे, पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आणि ऊर्जा बचतीचा संदेश इतरांपर्यंत पोहोचवणे ही आपली जबाबदारी आहे.

लक्षात ठेवा, "ऊर्जा वाचवले तर पर्यावरण वाचेल, म्हणजेच आपले भविष्य सुरक्षित राहील." आजच्या या दिनानिमित्त आपण सर्वांनी ऊर्जा बचतीची सवय लावण्याचा आणि स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढविण्याचा संकल्प करूया.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - जागतिक ऊर्जा स्वातंत्र्य दिन कधी साजरा केला जातो ?

बरोबर उत्तर आहे, 10 जुलै रोजी जागतिक ऊर्जा स्वातंत्र्य दिन साजरा केला जातो. 

दुसरा प्रश्न - संपणाऱ्या पारंपरिक दोन ऊर्जास्रोताची नावे सांगा ?

बरोबर उत्तर आहे, कोळसा, पेट्रोल आणि डिझेल यासारखी पारंपरिक ऊर्जास्रोत आज नाही तर उद्या संपतात.

तिसरा प्रश्न -  न संपणाऱ्या दोन ऊर्जास्रोताची नावे सांगा ?

बरोबर उत्तर आहे, सौर ऊर्जा, पवन ऊर्जा, जलऊर्जा आणि जैवऊर्जा ही न संपणारी ऊर्जास्रोत आहेत. 

चौथा प्रश्न - वर्गातून किंवा घरातून बाहेर पडताना काय करावे ?

बरोबर उत्तर आहे, वर्गातून किंवा घरातून बाहेर पडताना दिवे व पंखे बंद करावेत. 

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न जरा विचार करून द्या - पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी काय करावे ?

बरोबर उत्तर आहे - पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी ऊर्जेची बचत करणे आवश्यक आहे. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष 08 जुलै

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज 08 जुलै जागतिक ॲलर्जी प्रतिबंधक दिन त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण ॲलर्जी याविषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ...... 

 "जागतिक ॲलर्जी प्रतिबंधक दिन" साजरा करण्याचा उद्देश म्हणजे ॲलर्जीबाबत जनजागृती करणे आणि त्यापासून बचाव करण्याचे उपाय सर्वांपर्यंत पोहोचवणे हा आहे.

ॲलर्जी म्हणजे आपल्या शरीराची एखाद्या पदार्थावर होणारी अतिसंवेदनशील प्रतिक्रिया. काही लोकांना धूळ, परागकण, धूर, बुरशी, विशिष्ट अन्नपदार्थ, औषधे किंवा पाळीव प्राण्यांच्या केसांमुळे ॲलर्जी होऊ शकते.

ॲलर्जी झाल्यास शिंक येणे, नाक वाहणे, डोळे लाल होणे किंवा खाज येणे, त्वचेवर पुरळ उठणे, खोकला किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. काही वेळा ती गंभीर स्वरूपाचीही असू शकते. त्यामुळे अशी लक्षणे दिसल्यास पालकांना किंवा शिक्षकांना सांगून डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

आपण काही सोप्या चांगल्या सवयी लावून ॲलर्जीपासून स्वतःचे संरक्षण करू शकतो. घर आणि शाळा स्वच्छ ठेवणे, धुळीपासून दूर राहणे, हात नियमित धुणे, पौष्टिक आहार घेणे, भरपूर पाणी पिणे, धूर व प्रदूषणापासून शक्य तितके दूर राहणे आणि डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे वेळेवर घेणे हे महत्त्वाचे आहे.

विद्यार्थी म्हणून आपण आपल्या आरोग्याची काळजी घेतली पाहिजे. स्वच्छता, योग्य आहार आणि नियमित व्यायाम यामुळे आपली रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि अनेक आजारांपासून संरक्षण मिळते.

चला, आजच्या या जागतिक ॲलर्जी प्रतिबंधक दिनानिमित्त आपण सर्वजण स्वच्छतेची सवय लावूया, आरोग्याची काळजी घेऊया आणि ॲलर्जीबाबत स्वतःही जागरूक राहूया तसेच इतरांनाही जागरूक करूया.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न -  जागतिक ॲलर्जी प्रतिबंधक दिन कधी साजरा केला जातो ? 

बरोबर उत्तर आहे, दरवर्षी ०८ जुलै रोजी जागतिक ॲलर्जी प्रतिबंधक दिन साजरा केला जातो

दुसरा प्रश्न - ॲलर्जीची शंका आल्यास कोणाचा सल्ला घ्यावा ?

बरोबर उत्तर आहे, ॲलर्जीची शंका आल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

तिसरा प्रश्न -  ॲलर्जी होण्याची दोन कारणे सांगा ?

बरोबर उत्तर आहे, धूळ, परागकण, धूर, काही अन्नपदार्थ किंवा औषधे यामुळे ॲलर्जी होऊ शकते. 

चौथा प्रश्न - ॲलर्जी कसे ओळखणार दोन लक्षणे सांगा.

बरोबर उत्तर आहे, शिंक येणे, नाक वाहणे, डोळ्यांना खाज येणे, त्वचेवर पुरळ उठणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे ही ॲलर्जीची लक्षणे आहेत. 

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न -  ॲलर्जीपासून बचाव करण्यासाठी कोणत्या सवयी महत्त्वाच्या आहेत ?

बरोबर उत्तर आहे  - स्वच्छता राखणे, धुळीपासून दूर राहणे, हात धुणे, पौष्टिक आहार घेणे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

शेख सलीम सर सेवानिवृत्ती ( Retirement of Shaikh Salim Sir )

विद्यार्थी हेच दैवत मानणारे शेख सलीम सर

सेवानिवृत्तीचा हा क्षण आनंदाचा आहे की भावनांनी ओथंबून गेलेला आहे, हे सांगणे जरा कठीण आहे. कारण आज 30 जून रोजी आपण अशा व्यक्तिमत्त्वाला सन्मानपूर्वक निरोप देणार आहोत, ज्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य शिक्षणक्षेत्रासाठी, विद्यार्थ्यांसाठी आणि समाजासाठी समर्पित केले. ते व्यक्तिमत्त्व म्हणजे आपल्या सर्वांचे आदरणीय शेख सलीम सर.

शिक्षक हा केवळ पाठ्यपुस्तक शिकवणारा नसतो, तर विद्यार्थ्यांच्या जीवनाला योग्य दिशा देणारा शिल्पकार असतो. या वाक्याचा प्रत्यय सलीम सरांच्या संपूर्ण सेवाकाळात वारंवार आला. मुलांच्या गुणवत्तेकडे विशेष लक्ष देणारे, प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये दडलेली क्षमता ओळखून ती विकसित करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करणारे ते खऱ्या अर्थाने हाडाचे शिक्षक होते. प्रत्येक विद्यार्थी यशस्वी व्हावा, आत्मविश्वासाने पुढे जावा आणि उत्तम नागरिक घडावा, नेहमी हीच त्यांची धडपड होती.

शिस्त हा त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग होता. शाळेची वेळ सुरू होण्यापूर्वी शाळेत उपस्थित राहणे आणि दिवसाचे सर्व काम पूर्ण झाल्यानंतरच सर्वांत शेवटी शाळेतून बाहेर पडणे, ही त्यांची कार्यशैली होती. वेळेचे नियोजन, कर्तव्याप्रती असलेली निष्ठा आणि कामातील सातत्य यामुळे ते सर्व शिक्षकांसाठी प्रेरणास्थान ठरले.

त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील सर्वात मोठा गुण म्हणजे त्यांचा प्रेमळ स्वभाव. विद्यार्थी असो, शिक्षक असो, कर्मचारी असो किंवा पालक प्रत्येकाशी त्यांनी आपुलकीने संवाद साधला. प्रत्येकाची आस्थेवाईकपणे विचारपूस करणे, त्यांच्या अडचणी समजून घेणे आणि शक्य ते सहकार्य करणे, ही त्यांची सहज वृत्ती होती. त्यामुळे त्यांनी केवळ सहकारीच नव्हे, तर असंख्य जिवलग मित्र कमावले. आयुष्यात शत्रूपेक्षा मित्र अधिक कमावणारे व्यक्तिमत्त्व हीच त्यांची खरी ओळख आहे.

मुख्याध्यापक म्हणून त्यांनी अत्यंत प्रभावी नेतृत्व केले. प्रशासनात शिस्त, निर्णयांमध्ये पारदर्शकता आणि सर्वांना विश्वासात घेऊन काम करण्याची त्यांची पद्धत उल्लेखनीय होती. शाळेच्या प्रगतीसाठी त्यांनी प्रत्येक शिक्षकाला संधी दिली, जबाबदाऱ्या वाटून दिल्या आणि सामूहिक नेतृत्वावर भर दिला. त्यामुळे शाळेचा सर्वांगीण विकास साधता आला. ते ज्या ज्या ठिकाणी सेवा केली आहे तेथे नंदनवन फुलवले आहे. 

पालकांशी त्यांचा असलेला सुसंवादही तितकाच प्रेरणादायी होता. विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी पालक आणि शाळा यांच्यातील समन्वय अत्यंत महत्त्वाचा आहे, हे त्यांनी नेहमीच कृतीतून दाखवून दिले. पालकांशी सातत्याने संपर्क ठेवत त्यांनी विश्वासाचे नाते निर्माण केले आणि शिक्षण ही सामूहिक जबाबदारी असल्याची भावना दृढ केली. एखादा विद्यार्थी शाळेत अनुपस्थित असेल तर त्यांची समस्या जाणून घेऊन सोडवणूक करण्याची त्यांची खास पद्धत होती. 

शासकीय अधिकारी असोत किंवा विविध विभागातील मान्यवर, प्रत्येकाशी त्यांनी आदरयुक्त आणि समतोल संवाद साधला. कोणत्याही सूचनेला सकारात्मक प्रतिसाद देत शाळेचे काम वेळेत आणि गुणवत्तापूर्ण पूर्ण करण्याचा त्यांचा प्रयत्न कायम राहिला. त्यामुळे शाळेची एक वेगळी ओळख निर्माण झाली.

शिक्षण हे केवळ वर्गखोल्यांपुरते मर्यादित नसते, याची जाणीव त्यांना होती. म्हणूनच विज्ञान प्रदर्शन, सांस्कृतिक कार्यक्रम, क्रीडा स्पर्धा, विविध उपक्रम आणि सामाजिक कार्यक्रम यामध्ये त्यांनी विद्यार्थ्यांना सक्रिय सहभागासाठी नेहमी प्रोत्साहन दिले. विद्यार्थ्यांच्या सुप्त गुणांना वाव मिळावा, हा त्यामागील त्यांचा प्रामाणिक हेतू होता. या विविध उपक्रमात ते स्वतः अग्रेसर राहायचे. त्यांचा उत्साह पाहून इतर शिक्षक देखील त्या उपक्रमात हिरीरीने सहभागी होत असत. त्यामुळे त्यांची शाळा नावारूपाला येत असत.

शिक्षक संघटना आणि पतसंस्थेच्या माध्यमातूनही त्यांनी शिक्षकांच्या हितासाठी सातत्याने काम केले. गरज पडेल तेव्हा मदतीचा हात पुढे करणे, सहकाऱ्यांच्या अडचणी समजून घेणे आणि त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे, ही त्यांची जपलेली मूल्ये होती. म्हणूनच ते केवळ प्रशासक नव्हते, तर सर्वांचे विश्वासू सहकारी होते.

मराठी भाषेवर त्यांची असलेली उत्कृष्ट पकड हा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणखी एक उल्लेखनीय पैलू आहे. प्रसंगानुरूप बोलण्याची शैली, विचारांची प्रभावी मांडणी आणि भाषेचा नेमका वापर यामुळे त्यांचे प्रत्येक भाषण व मार्गदर्शन प्रेरणादायी ठरत असे. शब्दांची श्रीमंती आणि विचारांची खोली यांचा सुंदर संगम त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात दिसून येत होता.

आज ते शासकीय सेवेतून निवृत्त होत असले, तरी त्यांची मूल्ये, कार्यपद्धती, नेतृत्व, माणुसकी आणि शिक्षणाप्रती असलेली निष्ठा आमच्या मनात सदैव जिवंत राहील. त्यांनी घालून दिलेला आदर्श पुढील अनेक पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल, याची आम्हाला खात्री आहे.

जाता जाता शेख सलीम सरांसाठी एक रचना 

 "सर, तुमच्या वाटेवर....."

शाळेच्या त्या प्रत्येक वाटेवर,

आजही तुमची पावले उमटतील.

तुम्ही नसाल उद्या सेवेमध्ये,

तरी आठवणी मात्र सोबत चालतील.

वेळेआधी शाळेत येणारे,

शेवटी कुलूप लावून जाणारे.

कर्तव्याला पूजा मानणारे,

विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडविणारे.

मुलांच्या गुणवत्तेचा ध्यास घेत,

ज्ञानदीप सतत प्रज्वलित ठेवला.

प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या यशामध्ये,

स्वतःचा आनंद शोधत राहिला.

मुख्याध्यापक नव्हे, खरे मार्गदर्शक,

नेतृत्वाला दिला नवा अर्थ.

प्रेम, विश्वास, माणुसकी आणि शिस्त 

यांनीच सजविला जीवनपथ.

शिक्षक, विद्यार्थी, पालक सारे,

आपलेपणाने जोडत राहिलात.

प्रत्येकाच्या सुखदुःखात सहभागी होऊन,

हृदयामध्ये घर करून राहिलात.

विज्ञान असो की सांस्कृतिक मंच,

प्रत्येक ठिकाणी उत्साह भरलात.

संघटना, पतसंस्था, सहकाऱ्यांसाठी,

नेहमी मदतीचा हात पुढे केलात.

मराठी शब्दांना दिली ताकद,

विचारांना दिली सुंदर दिशा.

हसतमुख चेहरा, निर्मळ मन,

हीच तुमच्या जीवनाची भाषा.

मित्रांची श्रीमंती कमावत गेलात,

मनांवर प्रेमाची सही करत गेलात.

सेवा संपली म्हणतात सारे,

पण प्रेरणेचा प्रवास सुरूच ठेवत गेलात.

आज निरोप देताना एवढेच म्हणू,

तुम्ही पदावरून निवृत्त झालात;

पण आमच्या हृदयातून कधीच नाही.

तुमच्या कर्तृत्वाचा सुवास,

आमच्या प्रत्येक पावलात कायम राही.

तुम्ही कालही आमचे प्रेरणास्थान होतात,

तुम्ही आजही आमच्या अभिमानात आहात.

उद्या काळ पुढे सरकेल तरी,

तुम्ही सदैव आमच्या हृदयातच आहात. 🌹

आदरणीय शेख सलीम सर, आपण सेवेतून निवृत्त होत आहात; परंतु आमच्या मनातून कधीही निवृत्त होणार नाही. आपल्या पुढील आयुष्यात उत्तम आरोग्य, आनंद, समाधान, दीर्घायुष्य आणि कौटुंबिक सुख लाभो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

आपल्या कर्तृत्वाला मनःपूर्वक सलाम!

आपल्या सेवेला विनम्र अभिवादन!

आणि आपल्या उज्ज्वल, निरामय सेवानिवृत्त जीवनासाठी हार्दिक शुभेच्छा!

- नासा येवतीकर, मुख्याध्यापक, 

प्रा. शाळा पिंपळगाव 

ता. धर्माबाद जि. नांदेड 

9423625769

दिनविशेष माहिती - 01 जुलै ( Vasantrao Naik )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 उन्हाळी सुट्टीनंतर आपण सर्वजण नवीन वर्ग आणि नवीन शाळेत आला आहात. होय ना ! 

मी नासा येवतीकर, या वर्षातील पहिल्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज 01 जुलै अर्थात कृषिदिन त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण हरित क्रांतीचे जनक महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्या विषयी माहिती पाहू या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐकू या ......

वसंतराव नाईक हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक दूरदृष्टीचे नेते होते. त्यांना "महाराष्ट्राचे हरित क्रांतीचे जनक" म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी आपल्या कार्यकाळात शेती, सिंचन आणि ग्रामीण विकासाला प्राधान्य देऊन महाराष्ट्राच्या कृषी क्षेत्रात मोठे परिवर्तन घडवून आणले.

वसंतराव नाईक यांचा जन्म १ जुलै १९१३ रोजी विदर्भातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील गहुली या गावात झाला. त्यांचे पूर्ण नाव वसंतराव फुलसिंग नाईक असे होते. त्यांचे बालपण ग्रामीण शेतकरी कुटुंबात गेले. त्यामुळे त्यांना शेतकऱ्यांच्या समस्या जवळून पाहता आल्या. त्यांनी उच्च शिक्षण पूर्ण करून वकिली व्यवसाय सुरू केला; परंतु समाजसेवेची आवड असल्याने ते राजकारणात आले.

वसंतराव नाईक हे महाराष्ट्राचे तिसरे मुख्यमंत्री होते. महाराष्ट्राच्या इतिहासात सर्वाधिक काळ मुख्यमंत्रीपद भूषविण्याचा मान त्यांना मिळाला आहे. मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी ग्रामीण भागाच्या विकासावर विशेष भर दिला.

त्यांच्या कार्यकाळात शेतीच्या विकासासाठी अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले. त्यांनी आधुनिक शेती पद्धती, सुधारित बियाणे, रासायनिक खते, कीटकनाशके आणि सिंचन सुविधा यांचा प्रसार केला. शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यासाठी प्रोत्साहित केले. त्यामुळे कृषी उत्पादनात मोठी वाढ झाली. या योगदानामुळे त्यांना "महाराष्ट्राचे हरित क्रांतीचे जनक" असे म्हटले जाते. हरित क्रांती म्हणजे कृषी उत्पादनात झालेली मोठी वाढ.

वसंतराव नाईक यांनी दुष्काळग्रस्त भागांसाठी विशेष उपाययोजना केल्या. त्यांनी जलसंधारण, विहिरी, तलाव आणि सिंचन प्रकल्पांना चालना दिली. शेतकऱ्यांना कर्जसुविधा आणि कृषी शिक्षण उपलब्ध करून देण्यावर त्यांनी भर दिला. त्यांच्या धोरणांमुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ मिळाले. त्यांनी रोजगार हमी योजनेची मुहुर्तमेढ केली. 

शिक्षण क्षेत्रातही त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण आहे. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात यासाठी अनेक शैक्षणिक संस्था सुरू करण्यात आल्या. समाजातील दुर्बल घटकांच्या विकासासाठीही त्यांनी विविध योजना राबवल्या. वसंतराव नाईक यांच्या कार्यकाळात राज्यात चार कृषी विद्यापीठाची स्थापना झाली.

वसंतराव नाईक यांचे संपूर्ण जीवन कष्ट, प्रामाणिकपणा आणि जनसेवा यांचे उत्तम उदाहरण आहे. त्यांनी शेतकरी, कष्टकरी आणि सर्वसामान्य जनतेसाठी आयुष्यभर कार्य केले. आजही त्यांचे कार्य सर्वासाठी प्रेरणादायी आहे.

त्यांच्या या प्रेरणादायी कार्याचा सन्मान म्हणून १ जुलै ही त्यांची जयंती कृषी दिन म्हणून साजरा करण्याचे निर्णय सन १९८९ मध्ये घेण्यात आला.

वसंतराव नाईक यांचे १८ ऑगस्ट १९७९ रोजी सिंगापूर येथे निधन झाले.

वसंतराव नाईक यांच्या जीवनातून परिश्रम, दूरदृष्टी, समाजसेवा आणि नेतृत्वगुण यांचा आदर्श घ्यावा. देशाच्या विकासासाठी शिक्षणाबरोबरच समाजाप्रती जबाबदारीची जाणीव ठेवणे आवश्यक आहे, हा संदेश त्यांचे जीवन आपल्याला देते.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न -  वसंतराव नाईक यांचा जन्म केव्हा झाला ?

बरोबर उत्तर आहे, वसंतराव नाईक यांचा जन्म १ जुलै १९१३ रोजी विदर्भातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील गहुली या गावात झाला. 

दुसरा प्रश्न - वसंतराव नाईक हे महाराष्ट्र राज्याचे कितवे मुख्यमंत्री होते ?

बरोबर उत्तर आहे, वसंतराव नाईक हे महाराष्ट्र राज्याचे तिसरे मुख्यमंत्री होते. 

तिसरा प्रश्न - हरित क्रांतीचे जनक असे कोणास म्हटले जाते ?

बरोबर उत्तर आहे, वसंतराव नाईक यांना हरित क्रांतीचे जनक असे म्हटले जाते.

चौथा प्रश्न - वसंतराव नाईक यांच्या कार्यकाळात राज्यात किती कृषी विद्यापीठाची स्थापना झाली. ?

बरोबर उत्तर आहे, वसंतराव नाईक यांच्या कार्यकाळात राज्यात चार कृषी विद्यापीठाची स्थापना झाली.

आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - वसंतराव नाईक यांची जयंती कोणता दिन म्हणून साजरा केला जातो. ?

बरोबर उत्तर आहे - वसंतराव नाईक यांची जयंती कृषी दिन म्हणून साजरा केला जातो.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769