Saturday, 17 January 2026

22 जानेवारी दिनविशेष माहिती ( 22 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 
कसे आहात ? मजेत ना ! 
मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण समर्थ रामदास स्वामी यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका...... Video पाहण्यासाठी खालील निळ्या नावावर क्लिक करावे. 

समर्थ रामदास स्वामी हे महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेतील एक थोर संत, कवी, विचारवंत आणि समाजसुधारक होते. त्यांचे संपूर्ण नाव नारायण सूर्याजी ठोसर असे होते. त्यांचा जन्म इ.स. १६०८ साली जालना जिल्ह्यातील जांब येथे रामनवमी च्या दिवशी झाला. समर्थ रामदासांनी अध्यात्माबरोबरच राष्ट्रभक्ती, संघटनशक्ती आणि चारित्र्यनिर्मिती यांचा प्रभावी संदेश समाजाला दिला.
रामदास स्वामींचे बालपण धार्मिक वातावरणात गेले. लहान वयातच त्यांना वैराग्याची ओढ लागली. विवाहाच्या वेळीच त्यांनी संसाराचा त्याग करून संन्यास स्वीकारला, अशी प्रसिद्ध आख्यायिका आहे. नाशिकजवळच्या टाकळी येथे त्यांनी १२ वर्षे गोदावरी नदीत उभे राहून कठोर तपश्चर्या केली आणि 'रामदास' हे नाव धारण केले. त्यांनी 12 वर्षात 13 कोटी रामनामांचा जप केला. त्यानंतर त्यांनी भारतभर भ्रमण केले. या भ्रमंतीतून त्यांना समाजाची दुर्दशा, लोकांमधील भीती, दुबळेपणा आणि गुलामगिरीची जाणीव झाली. त्यामुळे त्यांनी लोकांमध्ये आत्मविश्वास, भक्ती आणि शक्ती जागृत करण्याचा संकल्प केला.
समर्थ रामदास स्वामी हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे गुरु होते. शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्यस्थापनेला त्यांनी वैचारिक व नैतिक बळ दिले. “आधी प्रपंच करावा नेटका, मग परमार्थ साधावा” हा त्यांचा विचार लोकांना कर्मशील आणि जबाबदार बनवणारा होता. त्यांनी समाजात हनुमान उपासनेचा प्रसार केला, कारण हनुमान हे शक्ती, भक्ती आणि सेवा यांचे प्रतीक मानले जाते. महाराष्ट्रात त्यांनी अनेक हनुमान मंदिरे स्थापन केली.
रामदास स्वामी हे उत्तम साहित्यिकही होते. त्यांचे प्रमुख ग्रंथ म्हणजे ‘दासबोध’ आणि ‘मनाचे श्लोक’. दासबोध या ग्रंथात त्यांनी अध्यात्म, नीती, समाजजीवन, राजकारण आणि व्यवहारज्ञान यांचे सखोल मार्गदर्शन केले आहे. मनाचे श्लोक या रचनेतून त्यांनी मनावर नियंत्रण, सदाचार आणि आत्मशुद्धी यांचा उपदेश केला आहे. सुखकर्ता दुःखहर्ता: ही गणपतीची लोकप्रिय आरती त्यांनी लिहिली. त्यांची भाषा साधी, प्रभावी आणि जनसामान्यांना समजणारी होती.
समर्थ रामदास स्वामींचे विचार आजही तितकेच मार्गदर्शक आहेत. त्यांनी केवळ भक्तीचा नव्हे तर कर्तृत्वाचा, आत्मसन्मानाचा आणि राष्ट्रप्रेमाचा संदेश दिला. जय जय रघुवीर समर्थ' हा त्यांचा नारा आहे आणि 'श्री राम जय राम जय जय राम' हा त्यांचा मंत्र आहे.
इ.स. १६८१ साली सज्जनगड येथे त्यांनी वयाच्या ७३ व्या वर्षी समाधी घेतली.
समर्थ रामदास स्वामी हे केवळ संत नव्हते, तर समाजजागृती करणारे महान विचारवंत होते. त्यांच्या विचारांनी महाराष्ट्राच्या सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीय जीवनावर खोल प्रभाव टाकला. आजही त्यांचे साहित्य आणि शिकवण माणसाला सन्मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देते.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 
चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - रामदास स्वामी यांचे पूर्ण नाव काय ?
बरोबर उत्तर आहे, नारायण सूर्याजी ठोसर हे समर्थ रामदास स्वामी यांचे पूर्ण नाव होते.

दुसरा प्रश्न - समर्थ रामदास स्वामी यांनी कोणता ग्रंथ लिहिला ? 
बरोबर उत्तर आहे, दासबोध हा ग्रंथ समर्थ रामदास स्वामी यांनी लिहिला.

तिसरा प्रश्न - समर्थ रामदास स्वामी यांचा नारा काय होता ?
बरोबर उत्तर आहे, जय जय रघुवीर समर्थ हा समर्थ रामदास स्वामी यांचा नारा होता.

चौथा प्रश्न - समर्थ रामदास स्वामी हे कोणाचे गुरु होते ?
बरोबर उत्तर आहे, समर्थ रामदास स्वामी हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे गुरु होते.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - समर्थ रामदास स्वामी यांची समाधी कोठे आहे ? 
बरोबर उत्तर आहे - सज्जनगड येथे समर्थ रामदास स्वामी यांची समाधी आहे. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )
संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

21 जानेवारी दिनविशेष माहिती ( 21 january )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 
कसे आहात ? मजेत ना ! 
मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण कवी माधव ज्यूलियन
यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग पाहू या ......

Video पाहण्यासाठी खालील नावावर क्लिक करावे. 


मराठी साहित्यात विनोद, उपरोध, प्रणय आणि तत्त्वज्ञान यांचा सुंदर संगम साधणारे कवी म्हणून माधव ज्यूलियन यांचे नाव अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांच्या कवितांमध्ये कल्पकता, भाषेवरील प्रभुत्व आणि आधुनिक विचारांची छटा दिसून येते. मराठी काव्यपरंपरेत त्यांनी आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.
माधव ज्यूलियन यांचे मूळ नाव माधव त्रिंबक पटवर्धन असे होते. त्यांचा जन्म २१ जानेवारी १८९४ रोजी बडोदा येथे झाला. ते संस्कृत, इंग्रजी आणि मराठी या भाषांचे अभ्यासक होते. माधव ज्यूलियन हे मुंबई विद्यापीठाच्या मराठी साहित्यातील पहिल्या डी.लिट. पदवीचे मानकरी आहेत. आपल्या साहित्यिक लेखनासाठी “ज्यूलियन” हे टोपणनाव त्यांनी स्वीकारले. शिक्षणामुळे आणि वाचनामुळे त्यांची साहित्यदृष्टी समृद्ध झाली होती. गझल व रुबाई हे काव्यप्रकार फारसीतून मराठीत प्रथम आणण्याचे श्रेय त्यांनाच देण्यात येते.
मुलांनो तुम्हाला माहित आहे काय 
प्रेमस्वरूप आई, वात्सल्यसिंधू आई, बोलावू तुज आता मी कोणत्या उपायी ही आईची आठवण नावाची कविता कोणी लिहिली असेल, तर माधव ज्यूलियन यांनी ही कविता लिहिली आहे. 
माधव ज्यूलियन हे मुख्यतः कवी म्हणून प्रसिद्ध होते. त्यांच्या कवितांमध्ये प्रणय, विनोद, उपहास, तत्त्वचिंतन आणि जीवनदर्शन हे विषय आढळतात. त्यांच्या लेखनशैलीत चपखल शब्दयोजना, नर्म विनोद आणि सूचक भाषेचा वापर दिसतो. त्यांनी समाजातील रूढी, मानवी स्वभावातील विसंगती आणि प्रेमातील नाजूक भावना यांचे प्रभावी चित्रण केले.
त्यांची कविता केवळ भावनिक नसून बौद्धिक आणि विचारप्रवर्तक स्वरूपाची आहे. कधी हलक्या-फुलक्या शैलीत, तर कधी गंभीर आशय मांडत त्यांनी वाचकांना विचार करण्यास प्रवृत्त केले. त्यांच्या कवितांवर पाश्चात्त्य साहित्याचा प्रभाव दिसून येतो, तरीही त्यांची मुळे मराठी संस्कृतीतच घट्ट रोवलेली आहेत. वर्ष १९३६ मध्ये जळगाव येथे झालेल्या बाविसावे मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष होते.
माधव ज्यूलियन यांनी मराठी कवितेला नवीन वळण दिले. पारंपरिक काव्यरचनेपेक्षा वेगळी वाट चोखाळत त्यांनी आधुनिकतेची बीजे पेरली. त्यामुळेच ते आधुनिक मराठी काव्याच्या जडणघडणीत महत्त्वाचे स्थान मिळवतात. त्यांच्या साहित्याने मराठी कवितेचा आवाका अधिक व्यापक केला. २९ नोव्हेंबर १९३९ मध्ये माधव ज्युलियन यांचे निधन झाले.
माधव ज्यूलियन हे मराठी साहित्यातील एक प्रतिभावंत कवी होते. त्यांनी दिलेले साहित्यिक योगदान मराठी साहित्याच्या इतिहासात कायम स्मरणात राहील. त्यांच्या लेखनातून जीवनाकडे पाहण्याची एक वेगळी, सूक्ष्म आणि विचारशील दृष्टी आपल्याला मिळते.

मुलांनो तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली नक्की कळवा हं 

चला आता या माहितीच्या आधारे काही प्रश्न व उत्तर पाहू या 
पहिला प्रश्न - माधव ज्यूलियन यांचा जन्म कोठे झाला ?
बरोबर उत्तर आहे - बडोदा येथे माधव ज्यूलियन यांचा जन्म झाला.

दुसरा प्रश्न - माधव ज्यूलियन यांचे मूळ नाव काय होते ?
बरोबर उत्तर आहे, माधव ज्यूलियन यांचे मूळ नाव माधव त्रिंबक पटवर्धन असे होते. 

तिसरा प्रश्न - वर्ष १९३६ मध्ये बाविसावे मराठी साहित्य संमेलन कोठे संपन्न झाले ?
बरोबर उत्तर आहे, जळगाव येथे वर्ष १९३६ मध्ये बाविसावे मराठी साहित्य संमेलन संपन्न झाले.

चौथा प्रश्न - कोणत्या विद्यापीठाने माधव ज्यूलियन यांना मराठी साहित्यातील पहिली डी.लिट. पदवी दिली ?
बरोबर उत्तर आहे, मुंबई विद्यापीठाने माधव ज्यूलियन यांना मराठी साहित्यातील पहिली डी.लिट. पदवी दिली.

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - आईची आठवण ही कविता कोणी लिहिली ? 
बरोबर उत्तर आहे, माधव ज्यूलियन यांनी आईची आठवण ही कविता लिहिली.

चला उद्या भेटू या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार 🙏
( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )
संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

20 जानेवारी दिनविशेष माहिती (20 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 
कसे आहात ? मजेत ना ! 
मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण गिर्यारोहक आपा शेर्पा यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग पाहू या ......

Video पाहण्यासाठी खालील नावावर क्लिक करावे. 


गिर्यारोहण हा अत्यंत धाडसाचा, सहनशक्तीचा आणि आत्मविश्वासाचा खेळ आहे. हिमालयातील उंचच उंच पर्वत, प्रचंड थंडी, कमी ऑक्सिजन आणि जीवघेणे हवामान या सर्वांशी सामना करत जे गिर्यारोहक यशस्वी होतात, ते खऱ्या अर्थाने प्रेरणादायी ठरतात. अशाच महान गिर्यारोहकांपैकी एक म्हणजे आपा शेर्पा. त्यांनी आपल्या अपार परिश्रमाने आणि चिकाटीने संपूर्ण जगात आपले नाव अजरामर केले आहे.
आपा शेर्पा यांचा जन्म २० जानेवारी १९६० रोजी नेपाळमधील थामे या छोट्या गावात झाला. ते शेर्पा समाजातील होते. शेर्पा समाज हा हिमालयीन प्रदेशात राहणारा असून गिर्यारोहणात त्यांचा मोठा सहभाग असतो. आपा शेर्पा यांचे बालपण अत्यंत गरीब परिस्थितीत गेले. शिक्षणाच्या आणि सुविधांच्या अभावामुळे त्यांना लहान वयातच मेहनतीची कामे करावी लागली. कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालवण्यासाठी त्यांनी गिर्यारोहण क्षेत्रात पाऊल ठेवले.
आपा शेर्पा यांनी १९९० साली प्रथमच जगातील सर्वोच्च शिखर असलेल्या माउंट एव्हरेस्ट सर केला. त्यानंतर त्यांनी मागे वळून पाहिलेच नाही. पुढील अनेक वर्षे त्यांनी माउंट एव्हरेस्टवर वारंवार यशस्वी आरोहण केले. २०११ पर्यंत त्यांनी तब्बल २१ वेळा माउंट एव्हरेस्ट सर करण्याचा अद्भुत विक्रम केला. त्या काळात हा विक्रम जगात सर्वाधिक होता. त्यामुळे त्यांना “सुपर शेर्पा” असे गौरवाने संबोधले जाऊ लागले.
एव्हरेस्टवरील चढाई ही अत्यंत धोकादायक असते. हिमवादळे, बर्फाच्या दरड कोसळणे, तीव्र थंडी आणि ऑक्सिजनची कमतरता यामुळे अनेक गिर्यारोहकांचा जीव जातो. अशा परिस्थितीत आपा शेर्पा यांनी केवळ स्वतःच चढाया केल्या नाहीत, तर अनेक आंतरराष्ट्रीय गिर्यारोहकांना सुरक्षितपणे शिखरावर पोहोचवले. त्यांची शांत वृत्ती, अनुभव आणि संकटांना सामोरे जाण्याची क्षमता यामुळे ते सर्वांचे विश्वासू मार्गदर्शक बनले.
गिर्यारोहणाबरोबरच आपा शेर्पा हे सामाजिक कार्यातही सक्रिय होते. नेपाळमधील गरीब व दुर्गम भागातील लोकांसाठी शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यावरण संरक्षण याबाबत त्यांनी काम केले. हिमालयातील पर्यावरण स्वच्छ राहावे, कचरा कमी व्हावा यासाठी त्यांनी जनजागृती केली. शेर्पा समाजाच्या जीवनमानात सुधारणा व्हावी, मुलांना शिक्षण मिळावे, ही त्यांची तळमळ होती.
२०११ नंतर आपा शेर्पा यांनी व्यावसायिक गिर्यारोहणातून निवृत्ती घेतली. मात्र आजही ते प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात. त्यांचे जीवन हे कष्ट, जिद्द, धैर्य आणि सामाजिक बांधिलकी यांचे उत्तम उदाहरण आहे.
आपा शेर्पा हे केवळ विक्रम करणारे गिर्यारोहक नाहीत, तर ते संघर्षातून यशाकडे जाण्याची प्रेरणा देणारे महान व्यक्तिमत्त्व आहेत. कठीण परिस्थितीतही हार न मानता सातत्याने प्रयत्न केल्यास अशक्य वाटणारी शिखरेही गाठता येतात, हे त्यांनी आपल्या जीवनातून सिद्ध करून दाखवले आहे.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 
चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - गिर्यारोहक आपा शेर्पा यांचा देश कोणता ?
बरोबर उत्तर आहे, गिर्यारोहक आपा शेर्पा यांचा देश म्हणजे नेपाळ 

दुसरा प्रश्न - जगातील सर्वोच्च शिखर कोणते ?
बरोबर उत्तर आहे, माउंट एव्हरेस्ट हे जगातील सर्वोच्च शिखर आहे

तिसरा प्रश्न - आपा शेर्पा यांनी जगातील सर्वोच्च शिखर माउंट एव्हरेस्ट पहिल्यांदा केव्हा सर केली ?
बरोबर उत्तर आहे, सन 1990 मध्ये पहिल्यांदा जगातील सर्वोच्च शिखर माउंट एव्हरेस्ट सर केली.

चौथा प्रश्न - आपा शेर्पा यांनी २०११ पर्यंत किती वेळा माउंट एव्हरेस्ट सर करण्याचा अद्भुत विक्रम केला ? 
बरोबर उत्तर आहे - आपा शेर्पा यांनी २०११ पर्यंत त्यांनी तब्बल २१ वेळा माउंट एव्हरेस्ट सर करण्याचा अद्भुत विक्रम केला.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - या अद्भुत विक्रमा मुळे त्यांना कोणते नाव मिळाले ?
बरोबर उत्तर आहे, “सुपर शेर्पा” असे नाव मिळाले.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )
संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

19 जानेवारी दिनविशेष माहिती ( 19 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 
कसे आहात ? मजेत ना ! 
मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण वाफेवर चालणाऱ्या इंजिनाचा शोध लावणारे 
जेम्स वॅट यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग पाहू या ......

Video पाहण्यासाठी खालील नावावर क्लिक करावे. 


जगाच्या इतिहासात औद्योगिक क्रांतीने मानवाच्या जीवनपद्धतीत आमूलाग्र बदल घडवून आणले. या क्रांतीमागे अनेक शास्त्रज्ञ व संशोधकांचे योगदान असले, तरी जेम्स वॅट यांचे नाव अग्रक्रमाने घेतले जाते. स्टीम इंजिनमध्ये ( वाफेवर चालणारे इंजिन ) केलेल्या मूलभूत सुधारणा यांमुळे त्यांनी उद्योग, वाहतूक, शेती आणि अर्थव्यवस्था या सर्व क्षेत्रांना नवी दिशा दिली. म्हणूनच जेम्स वॅट यांना औद्योगिक क्रांतीचे जनक म्हटले जाते.
जेम्स वॅट यांचा जन्म 19 जानेवारी 1736 रोजी स्कॉटलंडमधील ग्रीनॉक येथे झाला. त्यांचे वडील जहाजबांधणी व व्यापारी व्यवसायात होते. बालपणापासूनच वॅट यांना गणित, यांत्रिकी व विज्ञानाची विशेष आवड होती. त्यांचे आरोग्य नाजूक असल्यामुळे नियमित शालेय शिक्षण त्यांना फारसे घेता आले नाही; मात्र त्यांनी स्वअध्ययनाच्या जोरावर मोठे ज्ञान संपादन केले. पुढे लंडन येथे त्यांनी वैज्ञानिक उपकरणे बनवण्याचे प्रशिक्षण घेतले, ज्यामुळे त्यांच्या संशोधनाला योग्य दिशा मिळाली.
जेम्स वॅट यांच्या काळात स्टीम इंजिनचा वापर सुरू झाला होता. थॉमस न्यूकोमेन यांनी तयार केलेले स्टीम इंजिन प्रामुख्याने कोळसा खाणींमधील पाणी काढण्यासाठी वापरले जात असे. तथापि, हे इंजिन अत्यंत अपकार्यक्षम होते. त्यात मोठ्या प्रमाणावर इंधन खर्च होत असे आणि त्याची कार्यक्षमता कमी होती. या त्रुटी वॅट यांच्या लक्षात आल्या आणि त्यांनी स्टीम इंजिन सुधारण्याचा निश्चय केला.
सन 1765 मध्ये जेम्स वॅट यांनी स्टीम इंजिनमध्ये एक क्रांतिकारी सुधारणा केली. स्वतंत्र कंडेन्सर (Separate Condenser). या शोधामुळे इंजिनचा सिलिंडर सतत गरम राहू लागला आणि वाफेचे संघनन वेगळ्या भागात होऊ लागले. परिणामी इंधनाचा वापर मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आणि इंजिनाची कार्यक्षमता सुमारे 60 टक्क्यांनी वाढली. ही सुधारणा औद्योगिक क्रांतीसाठी अत्यंत निर्णायक ठरली.
याशिवाय वॅट यांनी इंजिनची सरळ हालचाल फिरत्या हालचालीत रूपांतरित करण्याची पद्धत विकसित केली. त्यामुळे स्टीम इंजिनचा वापर केवळ पाणी काढण्यापुरता मर्यादित न राहता कारखाने, गिरण्या, यंत्रमाग आणि इतर औद्योगिक यंत्रे चालवण्यासाठी होऊ लागला. इंजिनचा वेग नियंत्रित ठेवण्यासाठी त्यांनी सेंट्रिफ्युगल गव्हर्नर विकसित केला, ज्यामुळे यंत्रे अधिक सुरक्षित व स्थिरपणे चालू शकली.
सन 1775 मध्ये जेम्स वॅट यांनी उद्योगपती मॅथ्यू बोल्टन यांच्याशी भागीदारी केली आणि Boulton & Watt ही कंपनी स्थापन झाली. या कंपनीच्या माध्यमातून सुधारित स्टीम इंजिन्सचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन व प्रसार झाला. ब्रिटनसह संपूर्ण युरोपमध्ये उद्योगधंद्यांचा झपाट्याने विकास झाला. उत्पादन वाढले, रोजगारनिर्मिती झाली आणि शहरांचा विस्तार झाला.
जेम्स वॅट यांच्या कार्यामुळे औद्योगिक क्रांतीला गती मिळाली. हातमजुरीऐवजी यंत्रांचा वापर वाढला, उत्पादन स्वस्त व जलद झाले आणि आधुनिक औद्योगिक समाजाची पायाभरणी झाली. त्यांच्या सन्मानार्थ शक्तीचे एकक “वॅट” (Watt) असे नाव देण्यात आले. घरगुती वापरात किलो वॅट आणि आणि वीज प्रकल्पात मेगावॅट वापरले जाते.
25 ऑगस्ट 1819 रोजी वयाच्या 83व्या वर्षी जेम्स वॅट यांचे निधन झाले. मात्र त्यांनी दिलेले योगदान आजही मानवजातीच्या प्रगतीचा पाया आहे. विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि उद्योग क्षेत्रातील त्यांचे कार्य अजरामर असून, इतिहासात त्यांचे नाव सुवर्णाक्षरांनी कोरले गेले आहे.
अशा प्रकारे, जेम्स वॅट हे केवळ एक संशोधक नसून आधुनिक औद्योगिक युगाचे शिल्पकार होते.
आज त्यांची जयंती त्यानिमित्ताने कोटी कोटी प्रणाम 

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 
चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - औद्योगिक क्रांतीचे जनक कोणास म्हटले जाते ?
बरोबर उत्तर आहे, जेम्स वॅट यांना औद्योगिक क्रांतीचे जनक म्हटले जाते.

दुसरा प्रश्न - जेम्स वॅट यांनी कशाचा शोध लावला ? 
बरोबर उत्तर आहे, वाफेवर चालणाऱ्या इंजिनाचा शोध जेम्स वॅट यांनी लावला.

तिसरा प्रश्न - जेम्स वॅट यांना कोणत्या विषयाची आवड होती ?
बरोबर उत्तर आहे, गणित, यांत्रिकी आणि विज्ञान या विषयाची जेम्स वॅट यांना आवड होती.

चौथा प्रश्न - जेम्स वॅट यांनी कोणती कंपनी स्थापन केली ? 
बरोबर उत्तर आहे, बोल्टन अँड वॅट ही कंपनी स्थापन केली. 

शेवटचा पाचवा प्रश्न - वॅट हे कशाचे एकक आहे ? 
बरोबर उत्तर आहे - वॅट हे शक्तीचे एकक आहे. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )
संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती प्रश्नमंजुषा ( Dinvishesh )

*दिनविशेष माहिती प्रश्नमंजुषा*

मंगळवार ते शनिवार ( दि. 13 जानेवारी ते 31 जानेवारी ) या दिवसात ऐकलेल्या माहितीवर महत्वपूर्ण प्रश्नाचा आढावा.


1) पहिले भारतीय अंतराळ वीर कोण होते ?
उत्तर - राकेश शर्मा

2) राष्ट्रीय भूगोल दिन केव्हा साजरा केला जातो ?
उत्तर :- 14 जानेवारी

3) ऑलिम्पिक मध्ये पदक मिळविणारे पहिले भारतीय खेळाडू कोण ?
उत्तर :- खाशाबा जाधव

4) खाशाबा जाधव कोणत्या खेळाशी संबंधित होते ?
उत्तर :- कुस्ती

5) प्रार्थना समाजाची स्थापना कोणी केली ?
उत्तर :- न्यायमूर्ती महादेव रानडे

6) कापरेकर स्थिरांक म्हणून कोणती संख्या ओळखली जाते ?
उत्तर :- 6174

7) ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार यशस्वी करण्यात महत्त्वाची कामगिरी कोणी बजावली आहे ?

उत्तर - जनरल अरुणकुमार वैद्य


8) सुवर्णमंदिर कोठे आहे ? 

उत्तर - अमृतसर ( पंजाब )


9) लाला लजपतराय यांना कोणत्या नावाने ओळखले जाते ?

उत्तर - पंजाब केसरी 


10) सायमन कमिशन भारतात केव्हा आले ?

उत्तर - सन 1928


11) थॉमस पेन यांनी लिहिलेला कोणता ग्रंथ जनतेमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरला ?

उत्तर - कॉमन सेन्स 


12) थॉमस पेन कोणत्या देशातील महान विचारवंत होते ?

उत्तर - अमेरिका 


13) महात्मा गांधीजीनी मिठाचा सत्याग्रह केव्हा केला ?

उत्तर - सन 1930


14) महात्मा गांधीजी यांचे पूर्ण नाव काय होते ?

उत्तर - मोहनदास करमचंद गांधी 


15) परमवीर चक्र या सन्मानाचे पहिले मानकरी कोण होते ?

उत्तर - मेजर सोमनाथ शर्मा 


16) मेजर सोमनाथ शर्मा यांच्या नेतृत्वामुळे कोणत्या शहराचे विमानतळ सुरक्षित राहिले ?

उत्तर - श्रीनगर 


नियमित post मिळविण्यासाठी समूहात join व्हावे. त्यासाठी खालील निळ्या अक्षरावर क्लिक करावे. 

उत्तम परिपाठ नियोजनासाठी 

फ्रेश मॉर्निंग बुलेटिन येथे क्लिक करावे. 


पुन्हा भेटू या पुढील आठवड्यात 

तोपर्यंत नमस्कार 


नासा येवतीकर, 9423625769



Tuesday, 13 January 2026

मकरसंक्रांत ( makarsankrant )

मकरसंक्रांती निमित्त लेख
गोड गोड बोलण्याचा सण
नविन वर्षातील पहिला सण म्हणजे संक्रांत. 
मकरसंक्रांत म्हणजे सूर्य धनू राशीतून मकर  राशीत प्रवेश करतो तो दिवस. सूर्य या दिवशी  दक्षिणायनातुन उत्तरायनात मार्गक्रमण करतो. या दिवसापासून सूर्याचे उत्तरायण सुरू होते. पृथ्वी वरुन पाहिले असता, सुर्याच्या उगविण्याची जागा दिवसेंदिवस उत्तरेकडे सरकते. याच दिवसापासून हिवाळा हळूहळू संपू लागतो आणि उन्हाळ्याची सुरूवात होते. याच दिवशी पृथ्वीचा उत्तर गोलार्धात प्रवेश होतो. 
इंग्रजी महिन्यानुसार मकरसंक्रांत हा दिवस १४  जानेवारी रोजीच येतो. परंतु दर ७० वर्षांनी ही तारीख एका दिवसानी पुढे सरकते. महाराष्ट्रात हा सण तीन दिवसात साजरी करण्याची पध्दत आहे. संक्रांतीच्या पूर्वी भोगी आणि संक्रांतीनंतर दुसऱ्या दिवशी किंक्रांती म्हणजे कर सण साजरा केली जाते. संक्रांती सणाच्या दिवशी प्रत्येकजण आपल्या नातलग आणि आपल्या जवळच्या व्यक्तीला तिळगुळ देतात आणि 'तिळगुळ घ्या आणि गोड बोला' असे सांगून स्नेह, प्रेमात वाढ होण्याविषयी  शुभकामना दिली जाते. थंडीच्या दिवसात उष्ण अशा तीळ आणि गुळाचे सेवन करणे आरोग्याला हितकारक मानले जाते. जीवनामध्ये नेहमीच आपणाला हा संदेश उपयोगात येऊ शकतो. जगात बंधुता निर्माण करायची असेल तर सर्वांशी गोड बोलणे आवश्यक आहे. गोड बोलणे म्हणजे समोरच्या व्यक्तीला आपल्या बोलण्याने त्रास होणार नाही असे बोलणे होय. बहुतांश वेळा मोठ्या भांडणाचे मूळ जर शोधले तर ते बोलण्यावरुन घडल्याचे लक्षात येते. त्यामुळे असे म्हटले जाते की, बोलून विचार करण्यापेक्षा विचार करून बोलणे केव्हाही चांगले. सतत आपले बोलणे चालू ठेवण्यापेक्षा फार कमी बोलल्यास त्याचा फायदा आपणास नक्की होतो. ' उचलली जीभ लावली टाळ्याला ' या म्हणीनुसार जर आपण बोलत असू, तर आपल्या बोलाण्याला काहीच किंमत उरणार नाही. त्यास्तव आपले महत्त्व कमी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. असे एकही घर शोधून ही  सापडणार नाही, ज्यांच्या शेजारी शेजारी भांडण होत नाही. परंतु आपण आजच्या दिवसाचे तत्व वर्षभर अवलंबिले तर शेजाऱ्यांसोबत नक्कीच भांडणे होणार नाहीत. संकट काळात किंवा अडीअडचणीत आपणाला आधार कोण देतो ? तर तो असतो शेजार. घराला कुलूप लावून जायचे असेल तर आपण कुलुपाची  चावी कुठे ठेवणार ? दुपारच्या सुट्टीत घरी येणाऱ्या मुलांची व्यवस्था कोठे होते ? घरी वडील नसते वेळी घरात काही अपघात घडले तर कोणाला बोलवणार ? अर्थातच या सर्व प्रश्नांची उत्तरे शेजाऱ्यांच्या घरी जाऊन थांबतात. म्हणून विशेष करून शेजाऱ्यांपाजाऱ्यांना नेहमीच गोड बोलणे फायद्याचे ठरते.
आपला देश हा कृषीप्रधान देश आहे. त्यामुळे प्रत्येक सणाचा कुठे ना कुठे शेतीशी संबंध येतो. जानेवारीच्या दिवसांमध्ये शेतातून उत्पन्न येण्यास प्रारंभ झालेले असते. शेतातून आलेल्या धान्याचे वाण स्त्रिया एकमेकांना देतात. विवाहित स्त्रिया या दिवशी हळदी-कुंकू कार्यक्रम करतात. हरभरे, उस, बोरे गव्हाची ओंबी, तीळ अशा गोष्टी सुगडात भरून त्या देवाला अर्पण करतात तसेच सुवासिनीची ओटी ही भरतात. 
भारतातल्या विविध प्रदेशात वेगवेगळ्या पद्धती आणि वेगवेगळ्या नावाने हा सण साजरा केला जातो. जसे की उतर भारतातील हिमाचल प्रदेश आणि पंजाब मध्ये लोहरी या नावाने हा सण साजरा केला जातो. पूर्व भारतातीलआसाम राज्यात भोगाली बिहू असे म्हटले जाते. पश्चिम भारतात गुजरात व राजस्थान मध्ये हा सणउत्तरायण म्हणजे पतंग उडविण्याचा सण म्हणून ओळखला जातो. आबालापासून वृध्दापर्यंत सर्वच जण खुप मोठ्या प्रमाणावर पतंग उडवून धमाल करतात. भारताच्या दक्षिण भागातील तामिळनाडू राज्यात हा सणपोंगल या नावाने खुप प्रसिध्द आहे. भारतातल्या  इतरत्र भागात संक्रांती या नावानेच हा सण प्रसिध्द आहे. 
मकरसंक्रांती सणाच्या निमित्ताने भारतात अनेक ठिकाणी यात्रा आयोजित केले जातात. प्रामुख्याने प्रत्येक बारा वर्षांनी आयोजित करण्यात येणारी कुंभमेळा यात्रा, ज्याची बरेच जण प्रतिक्षा करतात. याशिवाय कोलकाता शहराजवळ जेथे गंगा नदी बंगालच्या उपसागरास मिळते तेथे गंगासागर यात्रा आयोजित केली जाते. भारतातल्या विविध भागातील आणि प्रदेशातील लोक यादिवशी एकत्र येतात. भारतातील ही सर्वात मोठी यात्रा समजली जाते. केरळ राज्याच्या शबीरमला येथे मकरज्योतीचे दर्शन घेण्यास या दिवशी अनेक भाविकांची गर्दी होते. मकरसंक्रांत हा सण जरी एक असेल परंतु भारतात वेगवेगळ्या भागात वेगवेगळ्या पध्दतीने सण साजरी करतात. त्याचा एकमेव उद्देश्य म्हणजे एकमेकांना प्रेम देणे आणि घेणे. तेंव्हा चला तर मग पुढच्या मकरसंक्रांती पर्यंत काळजी घेऊ स्वतःची आणि हो शेजाऱ्यांची सुध्दा.

- नागोराव सा. येवतीकर 


तीळ आणि गुळ म्हणजे
प्रेमाचे एक प्रतिक आहे
तुमची आणि माझी 
मैत्री अप्रतिम आहे

- नासा येवतीकर, धर्माबाद
प्राथमिक शिक्षक तथा स्तंभलेखक
W - 9423625769

।। चारोळीमय शुभेच्छा ।।

प्रेम आणि स्नेह वृद्धिंगत होवो
नव्या मित्रांची यादी वाढत राहो
नवे नवे आविष्कार रोजच घडो
पुढील संक्रांतीपर्यंत गोडी टिको

*नासा येवतीकर, धर्माबाद*
प्राथमिक शिक्षक तथा स्तंभलेखक

।। सण संक्रांतीचा ।।

आला सण संक्रांतीचा
घेऊन गोडवा साखरेचा
एकमेकां देऊन तिळगूळ
संदेश पसरवू या प्रेमाचा 

घराघरांत वाहतो कसा
मधूर आनंदाचा झरा
वैर विसरुनी एकत्र येती
स्नेह मिळतो यात खरा

गळाभेट घेऊन म्हणती
तिळगुळ घ्या गोड बोला
झाले गेले सारे विसरुनी
सोडावा आता अबोला

प्रत्येक सण आपणाला
काहीतरी संदेश देतो
सणाच्या निमित्ताने तरी
आपण सर्व एकत्र येतो

साजरा करू सण संक्रांतीचा
साजरा करू सण प्रेमाचा
वर्षभर असू द्यावं गोडवा
स्वीकार करावा शुभेच्छाचा

नासा येवतीकर, धर्माबाद
9423625769

भोगी आणि मकरसंक्रांतीच्या हार्दीक शुभेच्छा

माहेरचा संक्रांत

दूरदेशी असलेल्या मुली
परतून आल्या बघा माहेरी
मकरसंक्रांतीचा हा सण
आनंद घेऊन आला घरी

भाज्या होऊन एकत्र
सण येतो हा भोगी
विठ्ठल नाम घेत घेत
फुगडी खेळती दोघी
बालपणीच्या आठवणी
बघा कश्या दाटतात उरी
मकरसंक्रांतीचा हा सण
आनंद घेऊन आला घरी

तिळगुळ वाटण्याचा 
सण आहे मकरसंक्रांती
एकमेका गोड बोलूनी
सुखदुःखाचे होऊ सोबती
विसरून सारे राग द्वेष
अखंड करू प्रेमाची दोरी
मकरसंक्रांतीचा हा सण
आनंद घेऊन आला घरी

अंगणात रांगोळी काढून
सुखसमृद्धीचा संदेश देऊ
उंच उंच पतंग उडवूनी
आकाशात भरारी घेऊ
संपता सण संक्रांतीचा
निरोप करू या सासरी
मकरसंक्रांतीचा हा सण
आनंद घेऊन आला घरी

- नासा येवतीकर, धर्माबाद, 9423625769

धन्यवाद ......!

जागतिक नागरिक संरक्षण दिवस - 01 मार्च ( World Civil Defence Day )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो,  कसे आहात ? मजेत ना !   मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो. आजच्या कार्यक्रमात आपण ...