दिनविशेष माहिती - 16 फेब्रुवारी

श्रीमंत थोरले माधवराव पेशवे

श्रीमंत थोरले माधवराव पेशवे (16 फेब्रुवारी 1745 – 18 नोव्हेंबर 1772) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे पेशवे होते. अल्पायुष्यात त्यांनी राज्यकारभार सावरून मराठा सत्तेला पुन्हा वैभवाच्या मार्गावर नेले. प्रामाणिक प्रशासन, न्यायप्रियता आणि दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्व यांमुळे ते मराठा इतिहासातील सर्वोत्कृष्ट पेशव्यांपैकी एक मानले जातात.

पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धानंतर मराठा साम्राज्य संकटात सापडले असताना अवघ्या सोळाव्या वर्षी माधवराव पेशवे झाले. त्यांनी नानाफडणीस (रामशास्त्री प्रभुणे) यांसारख्या कर्तबगार सहकाऱ्यांच्या मदतीने आर्थिक शिस्त प्रस्थापित केली, सैन्य बळकट केले आणि राज्यातील गोंधळ आटोक्यात आणला. निजाम, हैदर अली आणि उत्तर भारतातील राजकीय शक्तींविरुद्ध त्यांनी यशस्वी मोहिमा केल्या.

त्यांनी प्रशासनात पारदर्शकता, लोककल्याण आणि न्यायाला प्राधान्य दिले. शेतकरी, व्यापारी व सामान्य जनतेच्या हितासाठी त्यांनी अनेक सुधारणा केल्या. त्यामुळे मराठा साम्राज्य पुन्हा सशक्त झाले आणि त्याचा प्रभाव संपूर्ण भारतात वाढला.

थोरले माधवराव पेशवे यांचे निधन अवघ्या 27 व्या वर्षी झाले; तरीही त्यांच्या कारकीर्दीतील यशस्वी धोरणे आणि आदर्श नेतृत्वामुळे त्यांना “मराठा साम्राज्याचे दुसरे संस्थापक” असे गौरवले जाते. त्यांचे जीवन हे धैर्य, कर्तव्यनिष्ठा आणि राष्ट्रसेवेचे प्रेरणादायी उदाहरण आहे.