दिनविशेष माहिती - 06 जानेवारी

बाळशास्त्री जांभेकर

बाळशास्त्री जांभेकर (6 जानेवारी 1812 – 17 मे 1846) हे मराठी पत्रकारितेचे जनक, थोर विद्वान, शिक्षणतज्ज्ञ आणि समाजप्रबोधनकार होते. त्यांनी आधुनिक मराठी गद्य लेखनाची पायाभरणी केली तसेच समाजात विज्ञाननिष्ठा, विवेकवाद आणि सुधारणावादी विचार रुजविण्यास मोठे योगदान दिले.

त्यांचा जन्म कोकणातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील पाटगाव येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना संस्कृत, गणित, इतिहास आणि विज्ञान यांची गोडी होती. पुढे त्यांनी मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये अध्यापन केले आणि अनेक विषयांचे प्राध्यापक म्हणून काम केले.

1840 साली त्यांनी ‘दर्पण’ हे पहिले मराठी वृत्तपत्र सुरू केले. या माध्यमातून त्यांनी समाजसुधारणा, शिक्षणप्रसार, वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि देशहित यांविषयी लेखन केले. तसेच त्यांनी ‘दिग्दर्शन’ हे नियतकालिकही सुरू केले. त्यांच्या लेखनातून मराठी भाषेला आधुनिक विचारांची दिशा मिळाली.

बाळशास्त्री जांभेकर हे केवळ पत्रकारच नव्हे तर संशोधक व इतिहासकारही होते. त्यांनी मराठी भाषेतून आधुनिक ज्ञान प्रसाराचे कार्य केले. अल्पायुष्यातच त्यांनी समाजजागृतीचे मोठे कार्य घडवून आणले.

बाळशास्त्री जांभेकर यांचे जीवन हे पत्रकारिता, शिक्षण आणि समाजसुधारणा यांचे आदर्श उदाहरण आहे. मराठी भाषेच्या प्रगतीत आणि आधुनिक महाराष्ट्राच्या बौद्धिक जडणघडणीत त्यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे.