गुरु तेग बहादूर शहीद दिवस ( Guru Teg बहादूर )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना ! 

मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण शीख धर्माचे नववे गुरु - गुरु तेग बहादूर यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका...... Video पाहण्यासाठी 

               हिंद दी चादर गुरु तेग बहादूर येथे क्लिक करावे.

गुरु तेग बहाद्दूर हे शीख धर्माचे नववे गुरु होते. त्यांचा जन्म १ एप्रिल १६२१ रोजी अमृतसर येथे झाला. ते सहावे शीख गुरु श्री गुरु हरगोबिंद यांचे कनिष्ठ पुत्र होते. बालपणापासूनच ते धार्मिक, शांत स्वभावाचे, चिंतनशील आणि पराक्रमी होते. त्यांनी शस्त्रविद्या तसेच आध्यात्मिक शिक्षण घेतले होते. “तेग बहाद्दूर” या नावातच त्यांचे शौर्य आणि धैर्य प्रतीत होते—‘तेग’ म्हणजे तलवार आणि ‘बहाद्दूर’ म्हणजे शूरवीर.

गुरु तेग बहाद्दूर यांना १६६४ साली गुरु पद प्राप्त झाले. त्या काळात भारतावर मुघल सम्राट औरंगजेबाचे राज्य होते. धार्मिक असहिष्णुता वाढत होती आणि विशेषतः काश्मीरमधील हिंदूंवर जबरदस्तीने धर्मांतर करण्याचा दबाव टाकला जात होता. काश्मिरी पंडितांनी आपल्या धर्मरक्षणासाठी गुरु तेग बहाद्दूर यांच्याकडे मदतीची याचना केली.

गुरु तेग बहाद्दूर यांनी धार्मिक स्वातंत्र्याच्या रक्षणासाठी आपले जीवन अर्पण करण्याचा महान निर्णय घेतला. त्यांनी औरंगजेबाच्या अन्यायकारक धोरणांना विरोध केला. दिल्ली येथे त्यांना अटक करण्यात आली आणि इस्लाम स्वीकारण्यास सांगितले गेले. मात्र, त्यांनी कोणत्याही दबावाला बळी न पडता सत्य आणि धर्मासाठी बलिदान देण्याचा मार्ग स्वीकारला. ११ नोव्हेंबर १६७५ रोजी चांदणी चौक, दिल्ली येथे त्यांचे शिरच्छेदन करण्यात आले. यावर्षी त्यांची 350 वी शहिदी वर्ष निमित्ताने संपूर्ण भारतभर विविध कार्यक्रम संपन्न होत आहेत. 

गुरु तेग बहाद्दूर हे गुरु गोविंद सिंह यांचे वडील होते. तसेच त्यांचे संबंध गुरु–शिष्याचे होते. गुरु तेग बहाद्दूर हे शीख धर्माचे नववे गुरु होते, तर गुरु गोविंद सिंह हे त्यांचे पुत्र आणि शीख धर्माचे दहावे व अंतिम गुरु होते.

गुरु गोविंद सिंह यांच्या जन्माच्या वेळी गुरु तेग बहाद्दूर धार्मिक प्रचारासाठी विविध ठिकाणी प्रवास करत होते. त्यामुळे गुरु गोविंद सिंह यांचे बालपण मुख्यतः आई माता गुजरी यांच्या देखरेखीखाली गेले. तरीही गुरु तेग बहाद्दूर यांनी आपल्या पुत्राला धर्म, शौर्य, सत्यनिष्ठा आणि न्यायाची शिकवण दिली.

गुरु तेग बहाद्दूर यांच्या जीवनातील सर्वात महत्त्वाचा प्रभाव गुरु गोविंद सिंह यांच्या विचारसरणीवर दिसून येतो. धार्मिक स्वातंत्र्यासाठी दिलेले गुरु तेग बहाद्दूर यांचे बलिदान गुरु गोविंद सिंह यांच्यासाठी प्रेरणास्थान ठरले. वडिलांच्या बलिदानानंतर अवघ्या नवव्या वर्षी गुरु गोविंद सिंह यांना गुरु पद प्राप्त झाले.

गुरु तेग बहाद्दूर यांच्या त्यागामुळे गुरु गोविंद सिंह यांच्यात अन्यायाविरुद्ध लढण्याची तीव्र भावना निर्माण झाली. पुढे त्यांनी खालसा पंथाची स्थापना करून शीख समाजाला संघटित, शिस्तबद्ध आणि धैर्यवान बनवले. हे कार्य त्यांच्या वडिलांच्या विचारांचेच प्रत्यक्ष रूप होते.

या प्रकारे गुरु तेग बहाद्दूर आणि गुरु गोविंद सिंह यांचे संबंध केवळ रक्ताचे नव्हते, तर विचारांचे, मूल्यांचे आणि धर्मरक्षणाच्या महान परंपरेचे होते. गुरु तेग बहाद्दूर यांचा त्याग आणि गुरु गोविंद सिंह यांचे कार्य यांमुळे शीख धर्माला एक सशक्त आणि तेजस्वी दिशा मिळाली.

गुरु तेग बहाद्दूर यांचे बलिदान हे केवळ शीख धर्मासाठी नव्हे, तर सर्व धर्मांच्या स्वातंत्र्यासाठी होते. म्हणूनच त्यांना “हिंद दी चादर” असे गौरवले जाते. त्यांच्या शिकवणुकीत वैराग्य, करुणा, सत्य, सहिष्णुता आणि ईश्वरभक्ती यांचा संदेश आहे. त्यांच्या अनेक बाणी गुरु ग्रंथसाहिबमध्ये समाविष्ट आहेत.

गुरु तेग बहाद्दूर यांचे जीवन आणि बलिदान मानवतेला धर्मस्वातंत्र्य, नैतिक धैर्य आणि सत्यासाठी उभे राहण्याची प्रेरणा देते. भारतीय इतिहासात त्यांचे स्थान अत्यंत गौरवशाली आणि प्रेरणादायी आहे.

मुलांनो ही माहिती तुम्हाला कशी वाटली ? नक्की कळवा हं 

चला या माहितीच्या आधारे काही प्रश्नांची उत्तरे पाहू या 

पहिला प्रश्न - शीख धर्माचे नववे गुरु कोण होते ? 

बरोबर उत्तर आहे, गुरु तेग बहादूर हे शीख धर्माचे नववे गुरु होते.

दुसरा प्रश्न - शीख धर्माचे दहावे व अंतिम गुरु कोण होते ? 

बरोबर उत्तर आहे, गुरु गोविंद सिंह हे शीख धर्माचे दहावे व अंतिम गुरु होते.

प्रश्न तिसरा - तेग म्हणजे काय ? 

बरोबर उत्तर आहे, तेग म्हणजे तलवार

चौथा प्रश्न - गुरु गोविंद सिंह यांनी कोणत्या पंथाची स्थापना केली ?

बरोबर उत्तर आहे, गुरु गोविंद सिंह यांनी खालसा पंथाची स्थापना केली. 

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - गुरु तेग बहादूर यांना त्यांच्या बलिदानाबद्दल कोणत्या नावाने गौरविले जाते ?

बरोबर उत्तर आहे, हिंद दी चादर या नावाने गुरु तेग बहादूर यांना गौरविले जाते. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात तोपर्यंत नमस्कार 🙏

वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आली आहे. 

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769