दिनविशेष माहिती - 31 जानेवारी ( 31 January )

🇮🇳  परमवीर चक्र विजेते वीर मेजर सोमनाथ शर्मा 🇮🇳

मेजर सोमनाथ शर्मा हे भारतीय सैन्याचे पहिले परमवीर चक्र सन्मानित अधिकारी असून त्यांनी देशासाठी सर्वोच्च बलिदान दिले. त्यांच्या अद्वितीय शौर्यामुळे ते भारतीय सैन्याच्या इतिहासातील अजरामर नायक ठरले आहेत.

मेजर सोमनाथ शर्मा यांचा जन्म ३१ जानेवारी १९२३ रोजी धर्मशाला ( हिमाचल प्रदेश ) येथे झाला. ते एका देशभक्त आणि सैनिकी परंपरेच्या कुटुंबात वाढले. त्यांचे वडील अमरनाथ  शर्मा हे भारतीय सैन्यात ब्रिगेडियर पदावर कार्यरत होते. लहानपणापासूनच देशसेवेची प्रेरणा त्यांना घरातूनच मिळाली.

त्यांनी शिक्षणानंतर प्रिन्स ऑफ वेल्स रॉयल इंडियन मिलिटरी कॉलेज (RIMC), डेहराडून येथे प्रशिक्षण घेतले आणि पुढे इंडियन मिलिटरी अकादमी (IMA) मधून अधिकारी म्हणून नियुक्त झाले. दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात त्यांनी सैन्यसेवेला प्रारंभ केला आणि लवकरच ते कुशल अधिकारी म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

सन १९४७–४८ च्या काश्मीर युद्धात, पाकिस्तान समर्थित घुसखोरांनी श्रीनगरकडे आक्रमण केले होते. त्या वेळी मेजर सोमनाथ शर्मा हे ४ कुमाऊ रेजिमेंट मध्ये कंपनी कमांडर होते. त्यांना जखम झालेली असतानाही त्यांनी रणांगण सोडले नाही. २७ ऑक्टोबर १९४७ रोजी बदगाम (काश्मीर) येथे त्यांनी आपल्या कंपनीचे नेतृत्व करत शत्रूचा जोरदार मुकाबला केला.

शत्रू संख्या आणि शस्त्रसामग्रीत जास्त असूनही त्यांनी अत्यंत धैर्याने लढा दिला. त्यांनी आपल्या सैनिकांना प्रेरणा देत संदेश पाठवला —

"शत्रू संख्येने खूप मोठा आहे, पण आम्ही एक इंचही जमीन सोडणार नाही."

अंततः शत्रूच्या गोळीबारात आणि स्फोटात ते वीरगतीला प्राप्त झाले, पण त्यांच्या नेतृत्वामुळे श्रीनगर विमानतळ सुरक्षित राहिले आणि काश्मीरचे संरक्षण शक्य झाले.

त्यांच्या अद्वितीय शौर्याबद्दल भारत सरकारने त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्र प्रदान केले. ते या सर्वोच्च लष्करी सन्मानाचे पहिले मानकरी ठरले.

मेजर सोमनाथ शर्मा यांचे जीवन धैर्य, कर्तव्यनिष्ठा आणि राष्ट्रप्रेमाचे सर्वोत्तम उदाहरण आहे. त्यांचे बलिदान भारतीय युवकांसाठी सदैव प्रेरणादायी राहील. देशासाठी प्राण अर्पण करणाऱ्या या महान वीराला संपूर्ण भारत कृतज्ञतेने स्मरण करतो.

आज त्यांची जयंती त्यानिमित्ताने त्यांच्या कार्याला कोटी कोटी प्रणाम 

संकलन : नासा येवतीकर 

दिनविशेष माहिती - 30 जानेवारी ( 30 january )

मानवतेचा दीपस्तंभ : महात्मा गांधी

महात्मा गांधी, ज्यांचे पूर्ण नाव मोहनदास करमचंद गांधी होते, हे भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचे महान नेते, समाजसुधारक आणि अहिंसक चळवळीचे जनक होते. त्यांचा जन्म २ ऑक्टोबर १८६९ रोजी गुजरात राज्यातील पोरबंदर येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव करमचंद गांधी होते आणि ते पोरबंदर संस्थानचे दिवाण होते. आई पुतळीबाई धार्मिक, संयमी आणि संस्कारी स्त्री होत्या. आईकडून गांधीजींना सत्य, संयम, सहिष्णुता व सेवा यांचे संस्कार मिळाले.

गांधीजींचे प्राथमिक शिक्षण पोरबंदर, राजकोट येथे झाले. ते कायद्याचे शिक्षण घेण्यासाठी इंग्लंडला गेले आणि बॅरिस्टर होऊन भारतात परत आले. भारतात वकिली करताना त्यांना अपेक्षित यश मिळाले नाही. त्यानंतर ते दक्षिण आफ्रिकेत गेले. तेथे रेल्वेतून प्रथम श्रेणीचे तिकीट असूनही त्यांना गोऱ्यांच्या विरोधामुळे डब्यातून खाली उतरवले गेले. ही घटना त्यांच्या जीवनातील महत्त्वाचा वळणबिंदू ठरली. तेथे भारतीयांवर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध त्यांनी सत्याग्रह व अहिंसेचा मार्ग स्वीकारला.

दक्षिण आफ्रिकेत गांधीजींनी भारतीयांच्या हक्कांसाठी शांततामय आंदोलन केले. त्यांनी अन्यायकारक कायद्यांविरुद्ध जनजागृती केली आणि सत्याग्रहाच्या तत्त्वावर आधारित लढा उभारला. याच काळात त्यांच्या विचारसरणीला आकार मिळाला — सत्य, अहिंसा, आत्मसंयम आणि सेवाभाव हे त्यांच्या जीवनाचे मूलमंत्र बनले.

१९१५ साली गांधीजी भारतात परतले. त्यांनी देशभर प्रवास करून जनतेच्या समस्या जाणून घेतल्या. चंपारण (बिहार) येथे निळी शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर त्यांनी यशस्वी सत्याग्रह केला. खेड़ा (गुजरात) येथे दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी करमाफी मिळवून दिली. अहमदाबादमध्ये गिरणी कामगारांसाठी त्यांनी शांततामय आंदोलन केले. या चळवळींमुळे गांधीजी राष्ट्रीय नेते म्हणून उदयास आले.

१९२० मध्ये गांधीजींनी असहकार आंदोलन सुरू केले. परकीय शिक्षणसंस्था, वस्त्रे आणि पदव्या बहिष्कृत करण्याचे आवाहन केले. त्यांनी स्वदेशीचा पुरस्कार केला आणि खादीचा प्रसार केला.

१९३० मध्ये त्यांनी दांडी यात्रा ( मिठाचा सत्याग्रह ) करून ब्रिटिश सरकारच्या मिठाच्या कायद्याचा भंग केला. ही चळवळ संपूर्ण देशात पसरली आणि स्वातंत्र्यलढ्याला नवे बळ मिळाले.

१९४२ मध्ये त्यांनी ‘चले जाव’ आंदोलन सुरू केले आणि “करा किंवा मरा” हा मंत्र दिला. या आंदोलनामुळे ब्रिटिश सरकार हादरले आणि भारताच्या स्वातंत्र्याचा मार्ग वेगवान झाला.

गांधीजी केवळ राजकीय नेते नव्हते, तर महान समाजसुधारकही होते. त्यांनी अस्पृश्यता नष्ट करण्यासाठी कार्य केले आणि हरिजन सेवेला जीवनाचे ध्येय मानले. ग्रामस्वराज्य, स्वदेशी उद्योग, स्वच्छता, शिक्षण आणि महिलांच्या सन्मानासाठी त्यांनी प्रयत्न केले. त्यांनी खादी, चरखा आणि आत्मनिर्भरतेचा संदेश दिला. त्यांना असा भारत हवा होता जो नैतिकतेवर, सहकार्यावर आणि समानतेवर आधारित असेल.

गांधीजींच्या जीवनाचे मुख्य तत्त्व सत्य आणि अहिंसा हे होते. ते म्हणत, “अहिंसा हे दुर्बलांचे शस्त्र नसून बलवानांचे सामर्थ्य आहे.” त्यांनी साधे जीवन जगले, स्वतः श्रम केले आणि प्रत्येक माणसात ईश्वराचा अंश आहे असा विश्वास ठेवला. त्यांनी धर्मांमधील सौहार्द, सहिष्णुता आणि मानवतेचा संदेश दिला.

१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला; परंतु देश फाळणीमुळे दुःख व हिंसाचाराला सामोरा गेला. गांधीजींनी जातीय सलोखा आणि शांततेसाठी उपवास करून प्रयत्न केले. अखेरीस ३० जानेवारी १९४८ रोजी नथुराम गोडसे यांनी त्यांची हत्या केली. त्यांच्या मृत्यूने संपूर्ण जग शोकसागरात बुडाले; मात्र त्यांचे विचार अजरामर झाले.

महात्मा गांधी हे केवळ भारताच्या स्वातंत्र्याचे शिल्पकार नव्हते, तर ते मानवतेचे मार्गदर्शक होते. त्यांनी जगाला सत्य, अहिंसा, त्याग, सहिष्णुता आणि सेवाभाव यांचा संदेश दिला. आजही त्यांच्या विचारांमुळे अन्यायाविरुद्ध शांततामय संघर्षाची प्रेरणा मिळते.

महात्मा गांधी हे शांती, सत्य आणि मानवमूल्यांचे अमर प्रतीक आहेत. त्यांच्या जीवनातून आपण नीतिमत्ता, संयम, राष्ट्रप्रेम आणि माणुसकीचे महान धडे घेऊ शकतो.

आज त्यांची पुण्यतिथी त्यानिमित्ताने त्यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन 

संकलन :- नासा येवतीकर 

दिनविशेष माहिती 29 जानेवारी ( 29 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना ! 

मी नासा येवतीकर, आपल्यासाठी घेऊन आलोय दिनविशेष माहिती. आजच्या कार्यक्रमात आपण थॉमस पेन - महान विचारवंत यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका......

थॉमस पेन - महान विचारवंत

थॉमस पेन हे अमेरिकन स्वातंत्र्यलढ्याचे प्रमुख विचारवंत, लेखक आणि राजकीय तत्त्वज्ञ होते. त्यांचा जन्म २९ जानेवारी १७३७ रोजी इंग्लंडमधील थेटफर्ड (Thetford) येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव जोसेफ पेन आणि आईचे नाव फ्रान्सिस कॉक पेन होते. सुरुवातीच्या आयुष्यात त्यांनी विविध व्यवसाय केले, परंतु लेखन आणि विचारप्रसार यातच त्यांचे खरे योगदान दिसून येते.

इ.स. १७७४ मध्ये ते अमेरिकेत गेले. तेथे ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध सुरू असलेल्या संघर्षाने त्यांना प्रेरणा दिली. १७७६ मध्ये त्यांनी लिहिलेला “कॉमन सेन्स (Common Sense)” हा ग्रंथ अमेरिकन जनतेमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरला. या पुस्तकात त्यांनी राजेशाही व्यवस्थेवर टीका करून लोकशाही, स्वातंत्र्य आणि लोकसत्तेचा पुरस्कार केला. या लिखाणामुळे अमेरिकन जनतेमध्ये स्वातंत्र्याची भावना अधिक तीव्र झाली आणि अमेरिकन स्वातंत्र्यलढ्यास मोठी दिशा मिळाली.

स्वातंत्र्ययुद्धाच्या काळात त्यांनी “द अमेरिकन क्रायसिस (The American Crisis)” ही लेखमालिका लिहिली. त्यातील “These are the times that try men's souls” हे वाक्य आजही प्रसिद्ध आहे. त्यांच्या लेखनाने सैनिकांमध्ये धैर्य निर्माण झाले आणि जनतेमध्ये देशभक्तीची भावना बळकट झाली.

थॉमस पेन केवळ अमेरिकन स्वातंत्र्यलढ्यापुरते मर्यादित नव्हते; त्यांनी फ्रेंच क्रांतीतही सक्रिय सहभाग घेतला. त्यांनी लोकशाही, समानता, मानवाधिकार आणि धर्मस्वातंत्र्य यांचा पुरस्कार केला. त्यांच्या “राइट्स ऑफ मॅन (Rights of Man)” या ग्रंथात त्यांनी लोकसत्तेचे महत्त्व आणि नागरिकांच्या हक्कांवर भर दिला.

थॉमस पेन हे निर्भीड विचारवंत होते. त्यांनी अन्याय, शोषण आणि अत्याचारांविरुद्ध स्पष्ट शब्दांत भूमिका मांडली. त्यांच्या विचारांचा प्रभाव अमेरिका, युरोप आणि संपूर्ण जगातील लोकशाही चळवळींवर पडला.

८ जून १८०९ रोजी अमेरिकेतील न्यूयॉर्क येथे त्यांचे निधन झाले. मात्र त्यांचे विचार आजही स्वातंत्र्य, समता आणि मानवमूल्यांचे प्रेरणास्थान आहेत.

थॉमस पेन हे केवळ लेखक नव्हते, तर ते लोकशाही विचारसरणीचे तेजस्वी दीपस्तंभ होते. त्यांच्या जीवनातून आपण सत्य, धैर्य आणि मानवाधिकारांचे महत्त्व शिकू शकतो.

आज त्यांची जयंती त्यानिमित्ताने त्यांच्या कार्याला विनम्र अभिवादन 

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - थॉमस पेन यांचा जन्म कोणत्या देशात झाला ?

बरोबर उत्तर आहे, इंग्लंड या देशात थॉमस पेन यांचा जन्म झाला.

दुसरा प्रश्न - थॉमस पेन यांनी लिहिलेला कोणता ग्रंथ जनतेमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरला ?

बरोबर उत्तर आहे, थॉमस पेन यांनी लिहिलेला “कॉमन सेन्स हा ग्रंथ जनतेमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरला. 

तिसरा प्रश्न - थॉमस पेन यांचा जन्म केव्हा झाला ? 

बरोबर उत्तर आहे, २९ जानेवारी १७३७ रोजी थॉमस पेन यांचा जन्म झाला. 

चौथा प्रश्न - थॉमस पेन अमेरिकेत केव्हा गेले ? 

बरोबर उत्तर आहे, इ.स. १७७४ मध्ये थॉमस पेन अमेरिकेत गेले.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - थॉमस पेन यांचे निधन केव्हा झाले ?

बरोबर उत्तर आहे, दिनांक ८ जून १८०९ रोजी अमेरिकेतील न्यूयॉर्क येथे त्यांचे निधन झाले. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती 28 जानेवारी ( 28 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना ! 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो. आजच्या कार्यक्रमात आपण पंजाब केसरी लाला लजपतराय यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका......

पंजाब केसरी - लाला लजपतराय

लाला लजपतराय हे भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक तेजस्वी, निर्भीड आणि त्यागमूर्ती नेते होते. त्यांना “पंजाब केसरी” या नावाने ही ओळखले जाते. त्यांनी केवळ राजकीय क्षेत्रातच नव्हे, तर सामाजिक, शैक्षणिक आणि राष्ट्रीय जागृतीच्या कार्यातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांचे संपूर्ण जीवन देशसेवेसाठी समर्पित होते.

लाला लजपतराय यांचा जन्म 28 जानेवारी 1865 रोजी पंजाबमधील धुडिके (जिल्हा फिरोजपूर) येथे एका साध्या पण संस्कारशील कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील मुंशी राधाकृष्ण हे शिक्षक होते, तर आई गुलाबदेवी या धार्मिक व सुसंस्कृत स्त्री होत्या. बालपणापासूनच लजपतराय यांच्यात प्रामाणिकपणा, कर्तव्यनिष्ठा आणि देशप्रेमाची भावना दिसून येत होती. त्यांनी लाहोर येथे शिक्षण घेतले आणि कायद्याची पदवी मिळवून वकिली सुरू केली; परंतु समाजसेवा व राष्ट्रकार्याकडे त्यांचा कल अधिक असल्याने त्यांनी आपले आयुष्य सार्वजनिक जीवनासाठी वाहून घेतले.

ते लाल-बाल-पाल या त्रयीतील एक प्रमुख सदस्य होते. बाळ गंगाधर टिळक आणि बिपिनचंद्र पाल यांच्यासोबत त्यांनी ब्रिटिश सरकारविरुद्ध तीव्र आंदोलन उभारले आणि स्वराज्य हा आमचा जन्मसिद्ध हक्क आहे हा विचार जनतेपर्यंत पोहोचवला. त्यांनी काँग्रेसमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला आणि लोकांमध्ये स्वदेशी वस्तूंचा वापर, स्वावलंबन व राष्ट्रीय शिक्षण यांचा प्रचार केला.

समाजसुधारणेच्या क्षेत्रातही लाला लजपतराय यांचे कार्य अत्यंत उल्लेखनीय होते. ते आर्य समाज चळवळीचे समर्थक होते. त्यांनी जातिभेद, अंधश्रद्धा, बालविवाह यांसारख्या सामाजिक रूढींविरुद्ध आवाज उठवला तसेच स्त्रीशिक्षण आणि विधवाविवाहाचा पुरस्कार केला. त्यांनी स्थापन केलेल्या डी.ए.व्ही. (DAV) शाळा व महाविद्यालयांमुळे देशभरात राष्ट्रीय शिक्षणाचा प्रसार झाला आणि तरुण पिढीमध्ये राष्ट्रप्रेम जागृत झाले.

लजपतराय हे प्रभावी लेखक आणि पत्रकारही होते. त्यांनी अनेक ग्रंथ लिहिले तसेच वृत्तपत्रांद्वारे ब्रिटिश सत्तेच्या अन्यायकारक धोरणांवर कठोर टीका केली. त्यांनी अमेरिकेत जाऊन भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याबद्दल जागृती निर्माण केली आणि परदेशातही भारताच्या स्वातंत्र्याचा मुद्दा प्रभावीपणे मांडला.

1928 साली सायमन कमिशन भारतात आले तेव्हा त्यात एकही भारतीय सदस्य नसल्यामुळे संपूर्ण देशात तीव्र असंतोष पसरला. लाहोर येथे निघालेल्या शांततामय मिरवणुकीचे नेतृत्व लाला लजपतराय यांनी केले. मात्र ब्रिटिश पोलिसांनी निर्दयपणे लाठीचार्ज केला आणि त्यात ते गंभीर जखमी झाले. काही दिवसांनी, 17 नोव्हेंबर 1928 रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या मृत्यूने संपूर्ण देश हादरून गेला आणि स्वातंत्र्यलढ्याला नवचैतन्य प्राप्त झाले. त्यांच्या बलिदानामुळे भगतसिंगसारख्या क्रांतिकारकांना प्रेरणा मिळाली.

लाला लजपतराय यांचे जीवन धैर्य, त्याग, राष्ट्रभक्ती आणि समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. त्यांनी आपल्या विचारांनी आणि कृतीने भारतीय जनतेला स्वातंत्र्य, स्वावलंबन आणि सामाजिक सुधारणा यांचा मार्ग दाखवला. म्हणूनच ते भारतीय स्वातंत्र्यचळवळीतील एक अजरामर आणि प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - लाला लजपतराय यांचा जन्म कोठे झाला ? 

बरोबर उत्तर आहे, पंजाबमधील धुडिके (जिल्हा फिरोजपूर) येथे लाला लजपतराय यांचा जन्म झाला.

दुसरा प्रश्न - लाल-बाल-पाल यांची नावे सांगा.

बरोबर उत्तर आहे, लाला लजपतराय,  बाळ गंगाधर टिळक आणि बिपिनचंद्र पाल म्हणजे लाल-बाल-पाल होय 

तिसरा प्रश्न - लाला लजपतराय यांना कोणत्या नावाने ओळखले जाते ?

बरोबर उत्तर आहे, पंजाब केसरी या नावाने लाला लजपतराय यांना ओळखले जाते ?

चौथा प्रश्न - सायमन कमिशन भारतात केव्हा आले ?

बरोबर उत्तर आहे, 1928 साली सायमन कमिशन भारतात आले

आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - लाला लजपतराय यांनी स्थापन केलेल्या संस्थेचे नाव काय ?

बरोबर उत्तर आहे, डी.ए.व्ही. लाला लजपतराय यांनी स्थापन केलेल्या संस्थेचे नाव आहे. 

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती 27 जानेवारी ( 27 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना ! 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो. काल आपण भारतीय प्रजासत्ताक दिन मोठ्या उत्साहात साजरा केलेलं आहे. 

आजच्या कार्यक्रमात आपण जनरल अरुणकुमार वैद्य यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका...... Video पाहण्यासाठी 

   जनरल अरुणकुमार वैद्य येथे क्लिक करावे. 

ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार यशस्वी करण्यात महत्त्वाची कामगिरी बजावणारे जनरल अरुणकुमार वैद्य यांचा जन्म दिनांक २७ जानेवारी १९२६ रोजी झाला. त्यांचे वडील जिल्हाधिकारी होते. त्यांचे शिक्षण मुंबई व पुण्यात झाले. लहानपणापासूनच त्यांना शिस्त, देशभक्ती व नेतृत्वगुणांची आवड होती. पुढे त्यांनी लष्करी शिक्षण घेऊन भारतीय सैन्यात अधिकारी म्हणून प्रवेश केला. त्यानंतर ३० जानेवारी १९४५ रोजी ते रॉयल डेक्कन हॉर्स रेजिमेंटमध्ये कायम रुजू झाले. भारत-पाकिस्तान युद्धात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. या लढ्यातील अतुलनीय शौर्याबद्दल अरुणकुमार वैद्य यांना ६ सप्टेंबर १९६५ रोजी महावीर चक्र (व्हिक्टोरिया क्रॉस सदृश) पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं.

त्यानंतर त्रिपुरा, आसाममधील नागा टोळीवाल्यांचा बंदोबस्त करण्याची जबाबदारीसुद्धा अरुणकुमार वैद्य यांनी पार पाडली.

सोळाव्या सशस्त्र पलटणीचे प्रमुखपदही अरुणकुमार वैद्य यांच्यावर सोपवण्यात आलं होतं. १९७१ साली पुन्हा पाकिस्तानच्या सैन्याशी अरुणकुमार वैद्य यांचा सामना झाला. यावेळी वसंतार नदीवर पाकिस्तानच्या सैन्याशी झालेल्या लढाईत सोळाव्या सशस्त्र तुकडीचे प्रमुख अरुणकुमार वैद्य यांनी अतुलनीय लढत दिली. 

१९८३ मध्ये भारताचे सरसेनानी होईपर्यंत सोपवण्यात आलेली प्रत्येक कामगिरी अरुणकुमार वैद्य यांनी चातुर्याने पार पाडली. त्यांच्या कामगिरीची दखल घेत १ ऑगस्ट १९८३ रोजी अरुणकुमार वैद्य यांना भारताचे सरसेनानी म्हणून नियुक्त करण्यात आलं. 

जनरल अरुणकुमार वैद्य यांनी केलेली प्रत्येक कामगिरी वाखाणण्यासारखीच होती. 

दिनांक १ ऑगस्ट १९८३ ते ३१ जानेवारी १९८६ पर्यंत ते जनरल या हुद्यावर भारतीय लष्करप्रमुख म्हणजेच चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ होते. ऑपरेशन ब्ल्यू स्टारचं यशही अरुणकुमार वैद्य यांच्या नेतृत्वाखाली प्राप्त झालं. जर्नेलसिंग भिंद्रनवाले यांच्या नेतृत्वात खलिस्तानवाद्यांनी मांडलेला उद्रेक मुळापासून नष्ट करण्यासाठी तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी ऑपरेशन ब्ल्यू स्टारची घोषणा केली. या मोहिमेची जबाबदारी त्यांनी अरुणकुमार वैद्य यांच्याकडे सोपवली. वैद्य यांनी अमृतसरमधील सुवर्ण मंदिरात सैन्य घुसवून ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार यशस्वी केले. ऑपरेशन ब्ल्यू स्टारचे सूत्र खुद्द जनरल अरुणकुमार वैद्य यांनी आखून दिले होते.

जनरल वैद्य हे अत्यंत स्पष्टवक्ते, कर्तव्यनिष्ठ आणि शिस्तप्रिय अधिकारी होते. सैन्यात आधुनिकता आणणे, जवानांचे प्रशिक्षण सुधारणे आणि सीमांचे संरक्षण अधिक सक्षम करणे यावर त्यांनी भर दिला. त्यांच्या नेतृत्वामुळे भारतीय लष्कर अधिक सुसज्ज आणि सज्ज झाले.

सेवानिवृत्तीनंतर ते आपल्या पत्नी आणि मुलींसह पुण्यात रहायला आले. जनरल अरुणकुमार वैद्य यांना वाचनाबरोबर संगीत ऐकणे आणि रोज घोड्यावरून रपेट मारण्याचा छंद होता. या काळात ऑपरेशन ब्ल्यू स्टारमधील कामगिरीमुळे त्यांना धमकीवजा पत्रे येत होती. त्यांच्या सुरक्षेसाठी सरकारने एक अंगरक्षक तैनात केला होता, पण १० ऑगस्ट १९८६ रोजी दोन शिख तरूणांनी जनरल अरुणकुमार यांची त्यांच्याच गाडीत हत्या केली. सैन्यातील अतुलनीय कामगिरीमुळे जनरल अरुणकुमार वैद्य यांना २ महावीर चक्रे, एक परम विशिष्ट सेवापदक, एक अति विशिष्ट सेवा पदक या सन्मानाने गौरविण्यात आले. सैन्यातील बहुमानाची पदके मिळविणारे जनरल अरुणकुमार वैद्य एकमेव मराठी लष्करी अधिकारी ठरले. 

जनरल अरुणकुमार वैद्य हे भारतीय लष्करातील एक धाडसी व प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या जीवनातून शिस्त, धैर्य, देशभक्ती आणि कर्तव्यनिष्ठेचे महत्त्व स्पष्टपणे दिसून येते. विद्यार्थ्यांसाठी व तरुण पिढीसाठी ते एक आदर्श आहेत.

आज त्यांची जयंती त्यानिमित्ताने त्यांच्या कार्याला कोटी कोटी प्रणाम

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - सुवर्णमंदिर कोठे आहे ? 

बरोबर उत्तर आहे, पंजाबमधील अमृतसर येथे सुवर्णमंदीर आहे. 

दुसरा प्रश्न - जनरल अरुणकुमार वैद्य यांना कोणते छंद होते ?

बरोबर उत्तर आहे, वाचनाबरोबर संगीत ऐकणे आणि रोज घोड्यावरून रपेट मारण्याचा त्यांना छंद होता.

तिसरा प्रश्न - ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार यशस्वी करण्यात महत्त्वाची कामगिरी कोणी बजावली आहे ?

बरोबर उत्तर आहे, जनरल अरुणकुमार वैद्य हे ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार यशस्वी करण्यात महत्त्वाची कामगिरी बजावली आहे.

चौथा प्रश्न - ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार ची घोषणा कोणी केली होती ? 

बरोबर उत्तर आहे, तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार ची घोषणा केली होती.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - पाकिस्तानविरुद्धच्या अतुलनीय शौर्याबद्दल अरुणकुमार वैद्य यांना कोणत्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं.

बरोबर उत्तर आहे - पाकिस्तानविरुद्धच्या अतुलनीय शौर्याबद्दल अरुणकुमार वैद्य यांना महावीर चक्र पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

दिनविशेष माहिती प्रजासत्ताक दिन ( Republic Day )

 🇮🇳 भारताचा प्रजासत्ताक दिन  🇮🇳

दरवर्षी २६ जानेवारी रोजी मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. या दिवशी १९५० साली भारताचे संविधान अंमलात आले आणि भारत देश अधिकृतपणे एक लोकशाही प्रजासत्ताक राष्ट्र बनला. 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर देशाला एक सुसंस्कृत, न्यायप्रिय व लोकशाही शासनव्यवस्था देण्यासाठी संविधान तयार करण्यात आले. डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांच्या अध्यक्षतेखाली डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वात मसुदा समितीने हे महान कार्य पूर्ण केले.

प्रजासत्ताक दिनाचे महत्त्व अतिशय मोठे आहे. कारण या दिवशी भारतात लोकशाहीची स्थापना झाली. राजा किंवा परकीय सत्ता नव्हे तर देशाचे नागरिकच देशाचे खरे शासक आहेत, हा संदेश या दिवसातून दिला जातो. संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला समान अधिकार, स्वातंत्र्य, न्याय आणि बंधुता दिली आहे. त्यामुळे भारत एक सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष आणि लोकशाही प्रजासत्ताक राष्ट्र म्हणून ओळखला जातो. २६ जानेवारी १९३० रोजी काँग्रेसने “पूर्ण स्वराज्य”चा ठराव मंजूर केला होता. त्या दिवसापासून भारतीयांनी स्वातंत्र्याची शपथ घेतली होती. म्हणून या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ २६ जानेवारी हा दिवस प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.

या दिवशी राजधानी नवी दिल्लीतील राजपथावर (कर्तव्यपथावर) भव्य संचलनाचे आयोजन केले जाते. राष्ट्रपती राष्ट्रध्वज फडकावतात आणि तिन्ही सैन्यदलांची शिस्तबद्ध मानवंदना घेतात. विविध राज्यांच्या संस्कृतीचे दर्शन घडवणाऱ्या झांक्या, शौर्य पुरस्कार प्राप्त बालकांचा सहभाग आणि सैन्यशक्तीचे प्रदर्शन पाहण्यास मिळते. देशभरातील शाळा, महाविद्यालये आणि सरकारी कार्यालयांत ध्वजारोहण, देशभक्तीपर गीते, भाषणे व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

प्रजासत्ताक दिन हा केवळ उत्सवाचा दिवस नसून कर्तव्यांची आठवण करून देणारा दिवस आहे. संविधानाने आपल्याला अधिकार दिले असले तरी त्याचबरोबर नागरिक म्हणून कर्तव्येही दिली आहेत. देशाची एकता व अखंडता जपणे, कायद्याचे पालन करणे, राष्ट्रीय संपत्तीचे संरक्षण करणे आणि समाजात सौहार्द टिकवणे ही आपली जबाबदारी आहे.

आजच्या पिढीने प्रजासत्ताक दिनाच्या मूल्यांचा अर्थ समजून घेतला पाहिजे. स्वातंत्र्यसैनिकांनी दिलेल्या बलिदानाची आठवण ठेवून आपण देशाच्या प्रगतीसाठी योगदान दिले पाहिजे. शिक्षण, विज्ञान, तंत्रज्ञान, शेती आणि सामाजिक क्षेत्रात प्रामाणिक प्रयत्न करून भारताला आत्मनिर्भर व समृद्ध राष्ट्र बनवणे हेच या दिवसाचे खरे स्मरण आहे.

शेवटी असे म्हणता येईल की प्रजासत्ताक दिन हा स्वातंत्र्य, समता, बंधुता आणि न्याय या मूल्यांचा उत्सव आहे. हा दिवस प्रत्येक भारतीयाच्या मनात देशप्रेम जागवतो आणि संविधानाच्या आदर्शांप्रती निष्ठा बळकट करतो. म्हणूनच २६ जानेवारी हा दिवस आपल्या राष्ट्रीय जीवनातील अत्यंत गौरवशाली आणि प्रेरणादायी दिवस आहे. 🇮🇳

जय हिंद ! जय भारत !

24 जानेवारी दिनविशेष माहिती ( 24 January )

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना ! 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो. आजच्या कार्यक्रमात आपण  भारताचे विज्ञानरत्न डॉ. होमी भाभा यांच्याविषयी माहिती पाहणार आहोत. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका......

Video पाहण्यासाठी 

            डॉ. होमी जहागीर भाभा येथे क्लिक करावे. 

डॉ. होमी जहागीर भाभा हे भारताच्या आधुनिक विज्ञान व अणुऊर्जेचे जनक मानले जातात. त्यांनी भारतात अणु संशोधनाची पायाभरणी करून देशाला वैज्ञानिकदृष्ट्या सक्षम बनवले. त्यांचे योगदान केवळ विज्ञानापुरते मर्यादित न राहता संशोधन संस्था उभारणी, शिक्षण आणि राष्ट्रीय विकास यांमध्येही अतुलनीय आहे.

डॉ. होमी भाभा यांचा जन्म ३० ऑक्टोबर १९०९ रोजी मुंबई येथे झाला. त्यांचे वडील जहागीर भाभा हे प्रसिद्ध वकील होते. सुरुवातीचे शिक्षण मुंबईत झाल्यानंतर त्यांनी उच्च शिक्षणासाठी इंग्लंडमधील केंब्रिज विद्यापीठात प्रवेश घेतला. तेथे त्यांनी भौतिकशास्त्रात संशोधन करून डॉक्टरेट पदवी मिळवली. 

शिक्षण घेऊन भारतात परतल्यानंतर त्यांनी भारतीय विज्ञान संस्थान, बंगळूर येथे प्रोफेसर म्हणून कार्य केले. पुढे १९४५ मध्ये त्यांनी मुंबईत टाटा मूलभूत संशोधन संस्था (TIFR) स्थापन केली. ही संस्था भारतातील उच्चस्तरीय वैज्ञानिक संशोधनाची प्रमुख केंद्र बनली. त्यांच्या अथक परिश्रमांमुळेच भारत देशात अणुभट्टीची स्थापना होऊ शकली. डॉ. भाभा यांच्या दूरदृष्टीमुळे भारतात वैज्ञानिक संशोधनाला योग्य दिशा मिळाली.

१९४८ मध्ये भारत सरकारने त्यांची नियुक्ती भारतीय अणुऊर्जा आयोगाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून केली. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारतात अणुऊर्जेच्या शांततामय वापरासाठी संशोधन सुरू झाले. दिनांक १८ मे १९७४ या दिवशी भारताने पोखरण येथे पहिला अणुस्फोट घडवून आणला. अणुऊर्जेचा वापर वीज निर्मिती, औषधनिर्मिती, कृषी व औद्योगिक क्षेत्रात होण्यासाठी त्यांनी भक्कम पाया घातला. त्यामुळे त्यांना “भारतीय अणुऊर्जा कार्यक्रमाचे शिल्पकार” असे संबोधले जाते.

डॉ. भाभा हे केवळ शास्त्रज्ञ नव्हते, तर उत्कृष्ट प्रशासक, कलाकार आणि संगीतप्रेमीही होते. त्यांनी विज्ञान आणि कला यांचा सुंदर संगम साधला. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात शिस्त, दूरदृष्टी आणि राष्ट्रभक्ती यांचा सुंदर समन्वय दिसून येतो.

२४ जानेवारी १९६६ रोजी फ्रान्समधील माउंट ब्लाँक परिसरात झालेल्या विमान अपघातात त्यांचे अकाली निधन झाले. त्यांचा मृत्यू भारतीय विज्ञानासाठी मोठी हानी ठरली, तरी त्यांनी उभारलेली संशोधनाची परंपरा आजही देशाला मार्गदर्शन करत आहे.

डॉ. होमी जहागीर भाभा यांनी भारताला वैज्ञानिकदृष्ट्या आत्मनिर्भर बनवण्याचे स्वप्न पाहिले आणि ते प्रत्यक्षात उतरवले. त्यांचे कार्य आजही भारतीय वैज्ञानिकांना प्रेरणा देत आहे. म्हणूनच ते खऱ्या अर्थाने भारताचे विज्ञानरत्न मानले जातात.

आज त्यांचा पुण्यस्मरण दिवस त्यानिमित्ताने विनम्र अभिवादन 

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - डॉ. होमी भाभा यांचा जन्म केव्हा झाला ?

बरोबर उत्तर आहे, डॉ. होमी भाभा यांचा जन्म ३० ऑक्टोबर १९०९ रोजी मुंबई येथे झाला.

दुसरा प्रश्न - भारत सरकारने भारतीय अणुऊर्जा आयोगाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून केव्हा नियुक्त केले ?

बरोबर उत्तर आहे, १९४८ मध्ये भारत सरकारने भारतीय अणुऊर्जा आयोगाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले. 

तिसरा प्रश्न - भारताने कोठे पहिला अणुस्फोट घडवून आणला ? 

बरोबर उत्तर आहे, भारताने पोखरण येथे पहिला अणुस्फोट घडवून आणला. 

चौथा प्रश्न - भारतीय अणुऊर्जा कार्यक्रमाचे शिल्पकार” असे कोणाला संबोधले जाते ?

बरोबर उत्तर आहे, डॉ. होमी भाभा यांना भारतीय अणुऊर्जा कार्यक्रमाचे शिल्पकार” असे संबोधले जाते.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - डॉ. होमी भाभा यांचे निधन केव्हा झाले ?

बरोबर उत्तर आहे - २४ जानेवारी १९६६ रोजी डॉ. होमी भाभा यांचे निधन झाले.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769