नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो,
कसे आहात ? मजेत ना !
मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो. आजच्या कार्यक्रमात आपण पंजाब केसरी लाला लजपतराय यांच्या विषयी माहिती पाहू या. लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. चला तर मग ऐका......
लाला लजपतराय हे भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक तेजस्वी, निर्भीड आणि त्यागमूर्ती नेते होते. त्यांना “पंजाब केसरी” या नावाने ही ओळखले जाते. त्यांनी केवळ राजकीय क्षेत्रातच नव्हे, तर सामाजिक, शैक्षणिक आणि राष्ट्रीय जागृतीच्या कार्यातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांचे संपूर्ण जीवन देशसेवेसाठी समर्पित होते.
लाला लजपतराय यांचा जन्म 28 जानेवारी 1865 रोजी पंजाबमधील धुडिके (जिल्हा फिरोजपूर) येथे एका साध्या पण संस्कारशील कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील मुंशी राधाकृष्ण हे शिक्षक होते, तर आई गुलाबदेवी या धार्मिक व सुसंस्कृत स्त्री होत्या. बालपणापासूनच लजपतराय यांच्यात प्रामाणिकपणा, कर्तव्यनिष्ठा आणि देशप्रेमाची भावना दिसून येत होती. त्यांनी लाहोर येथे शिक्षण घेतले आणि कायद्याची पदवी मिळवून वकिली सुरू केली; परंतु समाजसेवा व राष्ट्रकार्याकडे त्यांचा कल अधिक असल्याने त्यांनी आपले आयुष्य सार्वजनिक जीवनासाठी वाहून घेतले.
ते लाल-बाल-पाल या त्रयीतील एक प्रमुख सदस्य होते. बाळ गंगाधर टिळक आणि बिपिनचंद्र पाल यांच्यासोबत त्यांनी ब्रिटिश सरकारविरुद्ध तीव्र आंदोलन उभारले आणि स्वराज्य हा आमचा जन्मसिद्ध हक्क आहे हा विचार जनतेपर्यंत पोहोचवला. त्यांनी काँग्रेसमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला आणि लोकांमध्ये स्वदेशी वस्तूंचा वापर, स्वावलंबन व राष्ट्रीय शिक्षण यांचा प्रचार केला.
समाजसुधारणेच्या क्षेत्रातही लाला लजपतराय यांचे कार्य अत्यंत उल्लेखनीय होते. ते आर्य समाज चळवळीचे समर्थक होते. त्यांनी जातिभेद, अंधश्रद्धा, बालविवाह यांसारख्या सामाजिक रूढींविरुद्ध आवाज उठवला तसेच स्त्रीशिक्षण आणि विधवाविवाहाचा पुरस्कार केला. त्यांनी स्थापन केलेल्या डी.ए.व्ही. (DAV) शाळा व महाविद्यालयांमुळे देशभरात राष्ट्रीय शिक्षणाचा प्रसार झाला आणि तरुण पिढीमध्ये राष्ट्रप्रेम जागृत झाले.
लजपतराय हे प्रभावी लेखक आणि पत्रकारही होते. त्यांनी अनेक ग्रंथ लिहिले तसेच वृत्तपत्रांद्वारे ब्रिटिश सत्तेच्या अन्यायकारक धोरणांवर कठोर टीका केली. त्यांनी अमेरिकेत जाऊन भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याबद्दल जागृती निर्माण केली आणि परदेशातही भारताच्या स्वातंत्र्याचा मुद्दा प्रभावीपणे मांडला.
1928 साली सायमन कमिशन भारतात आले तेव्हा त्यात एकही भारतीय सदस्य नसल्यामुळे संपूर्ण देशात तीव्र असंतोष पसरला. लाहोर येथे निघालेल्या शांततामय मिरवणुकीचे नेतृत्व लाला लजपतराय यांनी केले. मात्र ब्रिटिश पोलिसांनी निर्दयपणे लाठीचार्ज केला आणि त्यात ते गंभीर जखमी झाले. काही दिवसांनी, 17 नोव्हेंबर 1928 रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या मृत्यूने संपूर्ण देश हादरून गेला आणि स्वातंत्र्यलढ्याला नवचैतन्य प्राप्त झाले. त्यांच्या बलिदानामुळे भगतसिंगसारख्या क्रांतिकारकांना प्रेरणा मिळाली.
लाला लजपतराय यांचे जीवन धैर्य, त्याग, राष्ट्रभक्ती आणि समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. त्यांनी आपल्या विचारांनी आणि कृतीने भारतीय जनतेला स्वातंत्र्य, स्वावलंबन आणि सामाजिक सुधारणा यांचा मार्ग दाखवला. म्हणूनच ते भारतीय स्वातंत्र्यचळवळीतील एक अजरामर आणि प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात.
मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा.
चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या
पहिला प्रश्न - लाला लजपतराय यांचा जन्म कोठे झाला ?
बरोबर उत्तर आहे, पंजाबमधील धुडिके (जिल्हा फिरोजपूर) येथे लाला लजपतराय यांचा जन्म झाला.
दुसरा प्रश्न - लाल-बाल-पाल यांची नावे सांगा.
बरोबर उत्तर आहे, लाला लजपतराय, बाळ गंगाधर टिळक आणि बिपिनचंद्र पाल म्हणजे लाल-बाल-पाल होय
तिसरा प्रश्न - लाला लजपतराय यांना कोणत्या नावाने ओळखले जाते ?
बरोबर उत्तर आहे, पंजाब केसरी या नावाने लाला लजपतराय यांना ओळखले जाते ?
चौथा प्रश्न - सायमन कमिशन भारतात केव्हा आले ?
बरोबर उत्तर आहे, 1928 साली सायमन कमिशन भारतात आले
आणि आता शेवटचा पाचवा प्रश्न - लाला लजपतराय यांनी स्थापन केलेल्या संस्थेचे नाव काय ?
बरोबर उत्तर आहे, डी.ए.व्ही. लाला लजपतराय यांनी स्थापन केलेल्या संस्थेचे नाव आहे.
चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार.
( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )
संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769
No comments:
Post a Comment