इयत्ता ५ वी ते ७ वीसाठी साधारण २ मिनिटांचे, सोप्या भाषेतले प्रजासत्ताक दिनाचे भाषण
१) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
आदरणीय शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
आज आपण प्रजासत्ताक दिन साजरा करत आहोत. या दिवशी आपण डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मोठ्या आदराने स्मरण करतो.
अज्ञानाचा अंधार फोडला,
शब्दांनी न्याय जागवला,
समतेचा दीप पेटवला,
आंबेडकरांनी देश घडवला.
बाबासाहेब हे भारताच्या संविधानाचे शिल्पकार होते. त्यांनी आपल्या देशाला संविधान दिले. या संविधानामुळे भारत एक प्रजासत्ताक देश बनला. संविधानाने सर्व नागरिकांना समान अधिकार दिले. कोणीही मोठा किंवा लहान नाही, श्रीमंत किंवा गरीब नाही—सर्वजण समान आहेत, हे बाबासाहेबांनी शिकवले.
बाबासाहेबांनी शिक्षणाला खूप महत्त्व दिले. ते म्हणत असत, “शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा.” शिक्षणामुळेच माणूस विचार करायला शिकतो आणि योग्य-अयोग्य ओळखतो.
आज आपण विद्यार्थी म्हणून बाबासाहेबांचा संदेश लक्षात ठेवला पाहिजे. आपण चांगले शिकले, शिस्त पाळली आणि एकमेकांना मदत केली, तरच खरा प्रजासत्ताक दिन साजरा झालेला असेल.
जय भीम ! जय भारत !
************************
२) महात्मा गांधी
आदरणीय शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
आज प्रजासत्ताक दिन. महात्मा गांधींना आपण राष्ट्रपिता म्हणतो. त्यांनी भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यात मोठी भूमिका बजावली.
गांधीजींनी सत्य आणि अहिंसेचा मार्ग दाखवला. त्यांनी कधीही हिंसेचा मार्ग स्वीकारला नाही. त्यांचा विश्वास होता की सत्य आणि अहिंसेने मोठ्यात मोठा लढा जिंकता येतो.
गांधीजींचे जीवन अतिशय साधे होते. ते नेहमी सत्य बोलत आणि प्रामाणिकपणे वागत. त्यांनी स्वच्छतेचे, स्वावलंबनाचे आणि शिस्तीचे महत्त्व सांगितले.
आजच्या दिवशी आपण गांधीजींच्या विचारांपासून प्रेरणा घ्यायला हवी. खोटे न बोलणे, भांडण न करणे, एकमेकांचा आदर करणे हीच गांधीजींना खरी आदरांजली आहे.
चला तर मग, आपण सर्वजण चांगले नागरिक बनण्याचा संकल्प करूया.
जाता जाता एवढे म्हणावे वाटते
सत्य, अहिंसा, साधेपणा,
हाच गांधीजींचा धर्म,
प्रामाणिकपणे जगण्याचा
जगाला दिला अमर मंत्र.
जय हिंद ! जय भारत !
************************
३) भगतसिंग
आदरणीय शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
आज 26 जानेवारी अर्थात भारतीय प्रजासत्ताक दिन. भगतसिंग हे भारताचे महान क्रांतिकारक होते. त्यांनी देशासाठी लहान वयातच बलिदान दिले.
भगतसिंग खूप धाडसी होते. त्यांना अन्याय अजिबात आवडत नव्हता. ब्रिटिश सरकारच्या अन्यायाविरुद्ध त्यांनी आवाज उठवला. त्यांची क्रांती केवळ शस्त्रांची नव्हती, तर विचारांची होती.
भगतसिंगांना देशातील तरुणांवर खूप विश्वास होता. ते म्हणत की तरुणांनी जागृत राहिले पाहिजे, प्रश्न विचारले पाहिजेत आणि चुकीच्या गोष्टींना विरोध केला पाहिजे.
आज आपण विद्यार्थी आहोत. आपण शाळेत शिस्त पाळली, प्रामाणिक राहिलो आणि चुकीच्या गोष्टींना “नाही” म्हणायला शिकलो, तर आपण भगतसिंगांचे स्वप्न पूर्ण करू शकतो. भगतसिंग विषयी म्हणावे वाटते,
हसत स्वीकारले मरण,
भीतीला त्यांनी दूर सारले,
क्रांतीचा आवाज बनून,
तरुणांना त्यांनी जागवले.
इंकलाब जिंदाबाद ! जय भारत !
************************
४) सुभाषचंद्र बोस
आदरणीय शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
स्वातंत्र्यासाठी दिली झुंज,
धैर्याने केली सेना उभी,
“तुम मुझे खून दो” ची हाक,
कायम स्मरणात राहिली.
नेताजी सुभाषचंद्र बोस हे भारताचे शूर आणि धाडसी नेते होते.
त्यांनी भारतीयांना स्वातंत्र्यासाठी लढण्याची नवी ऊर्जा दिली. “तुम्ही मला रक्त द्या, मी तुम्हाला स्वातंत्र्य देईन” हे त्यांचे वाक्य आजही आपल्याला प्रेरणा देते.
नेताजींनी आजाद हिंद सेना स्थापन केली. त्यांनी शिस्त, धैर्य आणि देशप्रेम यांचे महत्त्व सांगितले. त्यांचे जीवन बलिदान आणि साहसाने भरलेले होते.
आज आपण सैनिक नाही, पण विद्यार्थी म्हणून आपली कर्तव्ये आहेत. वेळ पाळणे, अभ्यास करणे, शिक्षकांचा आदर करणे आणि देशावर प्रेम करणे हीच नेताजींना खरी मानवंदना आहे.
भीतीला त्यांनी दिला नकार,
स्वातंत्र्यासाठी रण पेटवला,
धैर्य, शौर्य, देशभक्तीने,
नेताजींनी भारत जागवला.
जय हिंद ! जय भारत !
************************
५) पंडित जवाहरलाल नेहरू
आदरणीय शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,
कोटाला गुलाब, ओठावर हसू,
मुलांसाठी ते होतेच खास,
चाचा नेहरूच्या प्रेमातून,
घडला भारताचा श्वास.
पंडित जवाहरलाल नेहरू हे भारताचे पहिले पंतप्रधान होते. त्यांना चाचा नेहरू म्हणूनही ओळखले जाते.
नेहरूजींना मुलांवर खूप प्रेम होते. त्यामुळेच १४ नोव्हेंबर हा दिवस बालदिन म्हणून साजरा केला जातो. त्यांनी शिक्षण, विज्ञान आणि आधुनिक भारत यावर भर दिला.
त्यांचे स्वप्न होते की भारत हा शिक्षित, प्रगत आणि शांतताप्रिय देश व्हावा. आज आपण विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि अंतराळ क्षेत्रात प्रगती करत आहोत, यामागे नेहरूजींचे विचार आहेत.
आजच्या प्रजासत्ताक दिनी आपण चांगले शिकून, नवे विचार करून देशाच्या प्रगतीस हातभार लावण्याचा संकल्प करूया.
बच्चों के सपने, उनका संग,
नेहरूजी ने बढ़ाया अनोखा रंग।
हँसी बच्चों की, दिल में प्यार,
नेहरूजी ने दिया उज्ज्वल संसार।
जय हिंद ! जय भारत !
************************
6 ) अनंत लक्ष्मण कान्हेरे हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे एक उद्योगी तरुण क्रांतिकारी होते. ते ७ जानेवारी १८९२ रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यातील आयानी (आंजनी) या खेड्यात जन्मले. शिक्षणासाठी त्यांनी इंदूर, निझामाबाद आणि नंतर छत्रपती संभाजीनगर (माजी औरंगाबाद) येथे इंग्रजीचे शिक्षण घेतले. शिक्षणाच्या काळात त्यांचा स्वातंत्र्यलढ्याशी संबंधित गुप्त संघटनांशी झाला आणि त्यांनी ब्रिटिश राजाविरुद्ध क्रांतिकारक चळवळीमध्ये भाग घेतला.
२१ डिसेंबर १९०९ रोजी नाशिकमध्ये आयोजित कार्यक्रमात त्यांनी ब्रिटिश कलेक्टर आर्थर मेसन टिपेट्स जॅक्सन यांच्यावर गोळ्या झाडल्या. हा एक अत्यंत धाडसी आणि इतिहासात महत्त्वाचा प्रसंग मानला जातो.
या घटनेनंतर अनंत कान्हेरेंवर कडक कायदेशीर कारवाई झाली आणि त्याला ठाणे तुरुंगात फाशीची शिक्षा सुनावली गेली. ते केवळ १८–१९ वर्षांचे असताना या देशासाठी आपले प्राण कुरबान केले. त्यांच्या सहकारी विनायक देशपांडे आणि कृष्णाजी कर्वे यांनाही फाशी झाली.
अनंत कान्हेरे यांचे बलिदान भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा देते आणि आजही भारतीय इतिहासातील एक शहीद आणि क्रांतिकारक नायक म्हणून स्मरणात आहे.
तरुण धाडसी होते नायक शूर,
देशासाठी दिले आपले प्राण,
उभे राहिले फाशीच्या रणभूमीत ,
अनंत कान्हेरेची ठेवू नेहमी स्मरण
जय हिंद ! जय भारत !
************************
क्रमश : चालू
