दिनविशेष माहिती - 20 जुलै

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज २० जुलै हा दिवस आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिवस (International Moon Day) म्हणून साजरा केला जातो. त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण ह्या दिवसा विषयी माहिती समजून घेऊ या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ......

विद्यार्थी मित्रांनो, रात्रीच्या आकाशात चमकणारा चंद्र आपला सर्वात जवळचा नैसर्गिक उपग्रह आहे. पृथ्वीभोवती फिरणारा चंद्र आपल्याला प्रकाश देत नाही, तर तो सूर्यप्रकाश परावर्तित करतो. चंद्र पृथ्वीपासून सुमारे ३ लाख ८४ हजार ४०० किलोमीटर अंतरावर आहे.

२० जुलै १९६९ हा दिवस मानवजातीच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचा दिवस ठरला. याच दिवशी अमेरिकेच्या अपोलो-११ मोहिमेद्वारे मानवाने प्रथमच चंद्रावर पाऊल ठेवले. अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग हे चंद्रावर पाऊल ठेवणारे पहिले मानव ठरले. त्यांच्यासोबत बझ ऑल्ड्रिन यांनीही चंद्रावर भ्रमण केले, तर मायकेल कॉलिन्स हे अंतराळयानातच कक्षेत राहिले.

नील आर्मस्ट्राँग यांनी चंद्रावर पाऊल ठेवताना म्हटलेले प्रसिद्ध वाक्य आजही जगभर प्रसिद्ध आहे – "हे एका माणसाचे छोटे पाऊल आहे; पण मानवजातीसाठी ही एक मोठी झेप आहे."

या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ संयुक्त राष्ट्रसंघाने (United Nations) २०२१ पासून २० जुलै हा दिवस आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिवस म्हणून साजरा करण्यास मान्यता दिली.

भारतानेही चंद्र संशोधनात मोठी कामगिरी केली आहे. चांद्रयान-१ मोहिमेद्वारे चंद्रावर पाण्याचे अंश असल्याचा महत्त्वाचा शोध लागला. त्यानंतर चांद्रयान-३ मोहिमेद्वारे २३ ऑगस्ट २०२३ रोजी भारताने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वी सॉफ्ट लँडिंग करून इतिहास घडवला. त्यामुळे भारत हा चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वीपणे उतरलेला जगातील पहिला देश ठरला.

आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिवसाचा उद्देश विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञान, अंतराळ संशोधन आणि खगोलशास्त्राबद्दल आवड निर्माण करणे, तसेच शांततापूर्ण अंतराळ संशोधनाला प्रोत्साहन देणे हा आहे.

विद्यार्थी मित्रांनो, आजचे विज्ञान हे उद्याचे भविष्य आहे. कदाचित तुमच्यापैकीच एखादा विद्यार्थी भविष्यात अंतराळ वैज्ञानिक किंवा अंतराळवीर बनेल. म्हणूनच विज्ञानाची आवड जोपासा, जिज्ञासा वाढवा आणि मोठी स्वप्ने पाहा.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न - आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिवस (International Moon Day) केव्हा साजरा केला जातो ?

बरोबर उत्तर आहे, २० जुलै रोजी आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिवस (International Moon Day) म्हणून साजरा केला जातो

दुसरा प्रश्न -  आपल्या सर्वात जवळचा नैसर्गिक उपग्रह कोणता आहे ?

बरोबर उत्तर आहे, चंद्र आपला सर्वात जवळचा नैसर्गिक उपग्रह आहे.

तिसरा प्रश्न - चंद्रावर पाऊल ठेवणारे पहिले मानव कोण ?

बरोबर उत्तर आहे, अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग हे चंद्रावर पाऊल ठेवणारे पहिले मानव होय.

चौथा प्रश्न - अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग यांनी चंद्रावर पहिले पाऊल केव्हा ठेवले ?

बरोबर उत्तर आहे, २० जुलै १९६९ रोजी अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग यांनी चंद्रावर पहिले पाऊल ठेवले.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - कोणत्या मोहिमेद्वारे चंद्रावर पाण्याचे अंश असल्याचा भारताने महत्त्वाचा शोध लागला. ?

बरोबर उत्तर आहे - चांद्रयान-१ मोहिमेद्वारे चंद्रावर पाण्याचे अंश असल्याचा भारताने महत्त्वाचा शोध लागला.

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

धन्यवाद! 🚀🌕

-----------------------------------------------

जागतिक बुद्धिबळ दिन – २० जुलै

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, 

कसे आहात ? मजेत ना !

 

मी नासा येवतीकर, दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात आपले स्वागत करतो.

आज २० जुलै हा दिवस जागतिक बुद्धिबळ दिन (World Chess Day) म्हणून साजरा केला जातो. त्यानिमित्ताने आजच्या कार्यक्रमात आपण  बुद्धिबळ या खेळाविषयी माहिती जाणून घेऊ या. 

लक्ष देऊन ऐका हं, कारण या माहितीच्या आधारे तुम्हाला पाच प्रश्नांची उत्तरे द्यायची आहेत. 

चला तर मग ऐकू या ......

विद्यार्थी मित्रांनो, बुद्धिबळ हा जगातील सर्वात जुना आणि बुद्धीला चालना देणारा खेळ मानला जातो. या खेळाचा उगम भारतात झाला. प्राचीन काळात या खेळाला 'चतुरंग' असे म्हणत असत. नंतर हा खेळ पर्शिया, अरब देश आणि युरोपमार्गे संपूर्ण जगात पोहोचला.

२० जुलै १९२४ रोजी फ्रान्सची राजधानी पॅरिस येथे आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघ (FIDE) ची स्थापना झाली. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ संयुक्त राष्ट्रसंघाने २०१९ मध्ये २० जुलै हा दिवस 'जागतिक बुद्धिबळ दिन' म्हणून घोषित केला. तेव्हापासून दरवर्षी हा दिवस जगभर साजरा केला जातो.

बुद्धिबळामध्ये ६४ चौकटी आणि ३२ मोहरे असतात. प्रत्येक खेळाडूकडे १६ मोहरे असतात. राजा, राणी, हत्ती, उंट, घोडा आणि प्यादी या मोहऱ्यांचा योग्य वापर करून प्रतिस्पर्ध्याच्या राजाला शह आणि मात देणे हे या खेळाचे उद्दिष्ट असते. राजा हा बुद्धिबळातील सर्वात महत्त्वाचा मोहरा आहे.

बुद्धिबळ हा केवळ मनोरंजनाचा खेळ नाही, तर तो एकाग्रता, स्मरणशक्ती, संयम, नियोजन, निर्णयक्षमता आणि तर्कशक्ती वाढविणारा खेळ आहे. म्हणूनच जगभरातील शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना बुद्धिबळ शिकण्यास प्रोत्साहन दिले जाते.

भारताला बुद्धिबळाच्या क्षेत्रात मोठा अभिमान आहे. विश्वनाथन आनंद हे भारताचे पहिले विश्वविजेते बुद्धिबळपटू आहेत. त्यांच्या यशामुळे भारतात बुद्धिबळाची लोकप्रियता मोठ्या प्रमाणात वाढली. आज भारतातील अनेक युवा खेळाडू आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये देशाचे नाव उज्ज्वल करत आहेत. त्यामध्ये डी. गुकेश, आर. प्रज्ञानानंद, अर्जुन एरिगैसी आणि कोनेरू हम्पी यांसारखे खेळाडू विशेष उल्लेखनीय आहेत.

विद्यार्थी मित्रांनो, बुद्धिबळ आपल्याला प्रत्येक चाल विचारपूर्वक खेळायला शिकवते. जीवनातही कोणताही निर्णय घाईत न घेता विचारपूर्वक घेतला तर यश निश्चित मिळते.

चला, या जागतिक बुद्धिबळ दिनानिमित्त आपण बुद्धिबळ खेळण्याची सवय लावूया, आपली विचारशक्ती वाढवूया आणि आपल्या बुद्धीचा विकास करूया.

मुलांनो, तुम्हांला ही माहिती कशी वाटली ? नक्की कळवा. 

चला आता या माहितीवर आधारित काही प्रश्न आणि उत्तर पाहू या 

पहिला प्रश्न -  बुद्धिबळ खेळाचा उगम कोठे झाला ?

बरोबर उत्तर आहे, बुद्धिबळ खेळाचा उगम भारतात झाला. 

दुसरा प्रश्न - प्राचीन काळात बुद्धिबळ या खेळाला काय म्हणत असत ?

बरोबर उत्तर आहे, प्राचीन काळात बुद्धिबळ या खेळाला 'चतुरंग' असे म्हणत असत.

तिसरा प्रश्न - आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघ (FIDE) ची स्थापना कोठे झाली.  ?

बरोबर उत्तर आहे, फ्रान्स ची राजधानी पॅरिस येथे आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघ (FIDE) ची स्थापना झाली. 

चौथा प्रश्न - बुद्धिबळातील सर्वात महत्त्वाचा मोहरा कोणता ?

बरोबर उत्तर आहे, राजा हा बुद्धिबळातील सर्वात महत्त्वाचा मोहरा आहे.

शेवटचा पाचवा प्रश्न - भारताचे पहिले विश्वविजेते बुद्धिबळपटू कोण आहेत. ?

बरोबर उत्तर आहे - विश्वनाथन आनंद हे भारताचे पहिले विश्वविजेते बुद्धिबळपटू आहेत.

चला पुन्हा भेटू या उद्याच्या दिनविशेष माहिती कार्यक्रमात, तोपर्यंत नमस्कार. 🙏

( वरील सर्व माहिती इंटरनेट वरून संकलित करण्यात आले आहे. )

संकलन :- नासा येवतीकर, 9423625769

धन्यवाद! ♟️🌍